Cuộc “tàn sát kinh tế bằng cưa máy” ở Argentina: Lạm phát giảm, nhưng người dân vẫn chật vật mưu sinh

Javier Milei và cuộc cải tổ kinh tế gây tranh cãi tại Argentina

Gần ba năm sau khi Javier Milei trở thành tổng thống Argentina, chương trình cải tổ kinh tế quyết liệt của ông vẫn là chủ đề gây tranh luận tại Mỹ Latinh và trên trường quốc tế. Với quan điểm đề cao thị trường tự do, thu hẹp vai trò nhà nước và cắt giảm chi tiêu công, Milei đã trở thành hình mẫu được một bộ phận chính trị gia cánh hữu quan tâm, trong đó có những nhân vật theo đuổi chương trình nghị sự tương đồng tại Mỹ và khu vực.

Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng không chỉ là liệu chính phủ Argentina có kiểm soát được lạm phát và cải thiện ngân sách hay không. Vấn đề sâu xa hơn là những thay đổi đó đang tác động như thế nào đến việc làm, thu nhập, khả năng tiếp cận dịch vụ công và đời sống của người dân.

Kế hoạch “Máy cưa xích” — Plan Motosierra — là biểu tượng cho cách tiếp cận của Milei. Hình ảnh chiếc cưa máy được sử dụng để thể hiện quyết tâm cắt giảm bộ máy hành chính, loại bỏ các khoản chi tiêu mà chính phủ cho là kém hiệu quả và thu hẹp phạm vi can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế.

Theo lập luận của chính quyền, Argentina cần chấm dứt tình trạng thâm hụt ngân sách kéo dài, ổn định đồng tiền và tạo môi trường thuận lợi hơn cho đầu tư tư nhân. Những người ủng hộ cho rằng kỷ luật tài khóa là điều kiện cần thiết để khôi phục niềm tin và ngăn nền kinh tế tiếp tục rơi vào vòng xoáy lạm phát.

Dù vậy, quá trình điều chỉnh diễn ra với chi phí xã hội đáng kể. Khi chi tiêu công bị thu hẹp, nhiều người lao động mất việc hoặc phải tìm kiếm nguồn thu nhập bên ngoài khu vực chính thức. Các hộ gia đình thu nhập thấp phải thích nghi với giá cả, chi phí sinh hoạt và những thay đổi trong khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu.

Đây là mâu thuẫn trung tâm trong chương trình cải tổ của Milei: các chỉ số kinh tế vĩ mô có thể cải thiện, nhưng lợi ích từ quá trình ổn định chưa chắc được phân bổ đồng đều đến toàn bộ dân cư.

Từ cắt giảm chi tiêu đến thặng dư ngân sách

Khi tiếp quản chính quyền vào cuối năm 2023, Milei đối mặt với nền kinh tế có lạm phát rất cao, đồng tiền chịu sức ép và tình trạng mất cân đối tài khóa kéo dài. Chính phủ lựa chọn biện pháp điều chỉnh mạnh, trong đó trọng tâm là giảm chi tiêu, tinh giản bộ máy và thay đổi cách thức nhà nước tham gia vào nền kinh tế.

Theo nội dung bài viết gốc, chính quyền đã giảm số bộ trong chính phủ xuống còn chín, đóng băng nhiều dự án công, sa thải 51.218 nhân viên liên bang và cắt giảm thêm khoảng 23.000 lao động tại các doanh nghiệp nhà nước. Những con số này phản ánh quy mô lớn của quá trình tinh giản được đề cập trong nguồn.

Các biện pháp thắt chặt ngân sách nhanh chóng tạo ra thay đổi trong cán cân tài khóa. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Argentina đạt thặng dư tài khóa sơ cấp 1,4% GDP trong năm 2025; cán cân ngân sách tổng thể cũng chuyển sang thặng dư tiền mặt khoảng 0,2% GDP. Đây là dấu mốc quan trọng sau nhiều năm ngân sách chịu áp lực. <Cite refs={[“turn351285search0″,”turn351285search2”]}/>

Thặng dư tài khóa sơ cấp có nghĩa là thu ngân sách lớn hơn chi ngân sách khi chưa tính chi phí lãi vay. Chỉ số này giúp đánh giá khả năng kiểm soát chi tiêu và nguồn thu của chính phủ, nhưng không đồng nghĩa toàn bộ nghĩa vụ nợ công đã được giải quyết.

Đối với chính quyền Milei, kỷ luật ngân sách là nền tảng để giảm nhu cầu tài trợ thâm hụt, củng cố niềm tin thị trường và tạo điều kiện cho khu vực tư nhân phát triển. Tuy nhiên, cách thức đạt được thặng dư cũng rất quan trọng.

Nếu chi tiêu giảm chủ yếu thông qua việc trì hoãn đầu tư hạ tầng, thu hẹp nghiên cứu khoa học hoặc cắt giảm những chương trình hỗ trợ người thu nhập thấp, tác động dài hạn có thể phức tạp hơn những gì thể hiện trên bảng cân đối ngân sách. Những khoản tiết kiệm trước mắt cần được đặt cạnh chi phí về năng suất, nguồn nhân lực và chất lượng dịch vụ công trong tương lai.

Vì vậy, đánh giá chương trình “cưa máy” không thể chỉ dựa vào việc ngân sách chuyển từ thâm hụt sang thặng dư. Cần xem xét thêm liệu nền kinh tế có tạo ra đủ việc làm chính thức, nâng cao thu nhập thực tế và duy trì đầu tư cho năng lực sản xuất hay không.

Lạm phát giảm mạnh, nhưng sức mua vẫn chịu áp lực

Một trong những thành tựu được nhắc đến nhiều nhất trong chương trình kinh tế của Milei là tốc độ lạm phát giảm so với giai đoạn khủng hoảng trước đó.

Theo IMF, lạm phát tiêu dùng tính theo năm của Argentina đã giảm từ hơn 200% vào cuối năm 2023 xuống khoảng 31,5% vào cuối năm 2025. Đây là sự thay đổi lớn về tốc độ tăng giá, phản ánh tác động của chính sách tài khóa và tiền tệ thắt chặt cùng các biện pháp điều chỉnh kinh tế khác. <Cite refs={[“turn351285search0″,”turn351285search2”]}/>

Tuy nhiên, giảm lạm phát không có nghĩa giá hàng hóa quay trở lại mức cũ. Khi lạm phát giảm từ hơn 200% xuống khoảng 30%, điều đó có nghĩa giá cả tiếp tục tăng nhưng với tốc độ chậm hơn nhiều so với trước.

Sự khác biệt này đặc biệt quan trọng đối với các gia đình có thu nhập thấp. Nếu tiền lương không tăng tương ứng với giá thực phẩm, tiền thuê nhà, điện, nước và giao thông, sức mua của họ vẫn có thể suy giảm ngay cả khi lạm phát đã được kiểm soát phần nào.

Vấn đề càng rõ khi các khoản trợ cấp, tiền lương hoặc nguồn thu của người lao động không điều chỉnh kịp tốc độ tăng chi phí sinh hoạt. Những gia đình từng sử dụng thu nhập để trang trải các nhu cầu cơ bản có thể phải cắt giảm chi tiêu, vay tiền hoặc tìm thêm công việc để duy trì mức sống.

Do đó, lạm phát là một chỉ số quan trọng nhưng chưa đủ để phản ánh đầy đủ tình hình kinh tế của người dân. Một chương trình ổn định kinh tế chỉ có thể mang lại kết quả bền vững khi mức tăng giá được kiểm soát đồng thời với khả năng phục hồi thu nhập và việc làm.

Khu vực tư nhân mở rộng, nhưng ai sẽ hấp thụ lao động mất việc?

Một trong những mục tiêu của chính quyền Milei là chuyển động lực kinh tế từ khu vực nhà nước sang doanh nghiệp tư nhân. Chính phủ đã triển khai các biện pháp giảm chi tiêu, thay đổi quy định và tạo ưu đãi nhằm thu hút đầu tư.

Trong một số lĩnh vực, cách tiếp cận này có thể tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng hoạt động. Khi môi trường kinh tế ổn định hơn, nhà đầu tư có thể dễ dự tính chi phí, lập kế hoạch sản xuất và đánh giá triển vọng kinh doanh.

Tuy nhiên, quá trình chuyển dịch việc làm không phải lúc nào cũng diễn ra thuận lợi. Khi các cơ quan công quyền và doanh nghiệp nhà nước cắt giảm nhân sự, số lao động mất việc có thể tăng nhanh hơn khả năng tuyển dụng của khu vực tư nhân chính thức.

Theo bài viết gốc, một bộ phận người lao động chuyển sang các công việc trong lĩnh vực y tế, an ninh, giáo dục và dịch vụ do doanh nghiệp tư nhân cung cấp. Nhưng không phải tất cả đều tìm được công việc có mức lương ổn định, hợp đồng rõ ràng và chế độ bảo vệ xã hội đầy đủ.

Điều này cho thấy việc chuyển dịch từ khu vực công sang khu vực tư nhân không tự động đồng nghĩa với nâng cao chất lượng việc làm. Kết quả còn phụ thuộc vào năng suất của doanh nghiệp, mức độ cạnh tranh, nhu cầu lao động và khả năng tạo ra những vị trí có thu nhập đủ sống.

Nếu việc làm mới chủ yếu tập trung ở các công việc tự doanh nhỏ lẻ hoặc lao động theo nền tảng, người lao động có thể phải tự gánh nhiều rủi ro trước đây được chia sẻ thông qua hệ thống bảo hiểm và các cơ chế bảo vệ lao động.

Cắt giảm nghiên cứu khoa học và nguy cơ mất nguồn nhân lực chất lượng cao

Một khía cạnh ít được chú ý hơn trong chương trình thắt lưng buộc bụng là tác động đối với khoa học và công nghệ.

Argentina từng xây dựng được năng lực nghiên cứu trong các lĩnh vực như sinh học, địa chất, nông học và vật lý. Cơ quan nghiên cứu khoa học quốc gia CONICET đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nhân lực và duy trì hoạt động nghiên cứu.

Theo bài viết gốc, việc cắt giảm ngân sách và thu nhập đã khiến hơn 10% các nhà khoa học, kỹ thuật viên thuộc nhóm được đề cập rời bỏ công việc tại CONICET để chuyển sang khu vực tư nhân. Nguồn không nêu rõ toàn bộ phương pháp tính và khoảng thời gian thống kê, vì vậy con số này cần được hiểu trong phạm vi thông tin được cung cấp.

Trong ngắn hạn, giảm ngân sách nghiên cứu có thể giúp chính phủ kiểm soát chi tiêu. Nhưng trong dài hạn, nghiên cứu khoa học là một trong những nền tảng để nâng cao năng suất, tạo ra công nghệ mới và giúp doanh nghiệp chuyển từ hoạt động có giá trị gia tăng thấp sang các lĩnh vực có hàm lượng tri thức cao.

Nếu nhà khoa học rời bỏ hệ thống nghiên cứu công mà không tìm được môi trường phù hợp để tiếp tục công việc, quốc gia có thể mất đi một phần năng lực tích lũy trong nhiều năm. Những thiệt hại như vậy thường không xuất hiện ngay trong số liệu ngân sách, nhưng có thể ảnh hưởng đến khả năng đổi mới sáng tạo trong tương lai.

Mặt khác, việc chuyển sang khu vực tư nhân không nhất thiết đồng nghĩa với lãng phí nguồn lực. Nếu doanh nghiệp có thể sử dụng hiệu quả kiến thức và kỹ năng của các nhà nghiên cứu, quá trình dịch chuyển có thể thúc đẩy ứng dụng khoa học vào sản xuất. Câu hỏi cốt lõi là liệu hệ sinh thái mới có đủ nguồn lực, cơ hội và cơ chế khuyến khích để duy trì hoạt động nghiên cứu chất lượng cao hay không.

Kinh tế phi chính thức trở thành chỗ dựa của hàng triệu người

Khi công việc ổn định khan hiếm, khu vực kinh tế phi chính thức trở thành nơi nhiều người Argentina tìm cách duy trì thu nhập.

Theo mô tả trong bài viết gốc, vào đêm trước ngày thu gom rác công cộng, nhiều người đi tìm kim loại, giấy và các vật liệu có thể tái chế. Sáng sớm, những xe đẩy hoặc xe ngựa chở phế liệu đến các điểm thu mua, nơi người lao động nhận được một khoản tiền nhỏ cho công sức của mình.

Những hoạt động này cho thấy sự thích nghi của người dân trước áp lực kinh tế, nhưng cũng phản ánh giới hạn của thị trường lao động. Khi không thể tìm được công việc có hợp đồng, một số người phải dựa vào những nguồn thu không ổn định để trang trải sinh hoạt.

Khu vực phi chính thức bao gồm nhiều loại hình lao động, từ bán hàng rong, giúp việc gia đình, vận chuyển hàng hóa đến giao đồ ăn và làm việc theo ứng dụng. Những công việc này có thể tạo ra thu nhập tức thời, nhưng thường thiếu các chế độ bảo vệ như bảo hiểm thất nghiệp, đóng góp hưu trí hoặc bảo đảm về điều kiện làm việc.

Theo bài viết gốc, khoảng 40–50% lực lượng lao động Argentina đang sống dựa vào các công việc bấp bênh hoặc phi chính thức. Đây là con số cần được đối chiếu với thống kê lao động chính thức về định nghĩa và phạm vi đo lường, nhưng nó nhấn mạnh một vấn đề quan trọng: khả năng tiếp cận việc làm ổn định vẫn là thách thức lớn.

Một khi người lao động phải rời khỏi khu vực chính thức, việc quay trở lại không phải lúc nào cũng dễ dàng. Họ có thể thiếu thời gian tìm việc, kỹ năng phù hợp hoặc nguồn tài chính để chờ đợi một cơ hội tốt hơn. Khi đó, những công việc ngắn hạn có thể trở thành tình trạng kéo dài thay vì một giải pháp tạm thời.

Giới trẻ Argentina đối mặt với tương lai việc làm bấp bênh

Tác động của điều chỉnh kinh tế thể hiện rõ ở nhóm lao động trẻ, những người đang bước vào thị trường việc làm trong bối cảnh nhiều ngành phải tái cơ cấu.

Bài viết gốc cho biết gần 70% người Argentina trong độ tuổi 18–25 được đề cập đang làm việc phi chính thức. Con số này phản ánh mức độ bấp bênh đáng lo ngại trong nhóm tuổi trẻ, dù cần đối chiếu với nguồn thống kê chính thức để xác nhận phạm vi khảo sát và định nghĩa việc làm phi chính thức.

Theo trải nghiệm được tác giả bài viết gốc thuật lại khi giảng dạy tại một trường đại học ở vùng ngoại ô Buenos Aires đang suy thoái kinh tế, các sinh viên đều có việc làm nhưng triển vọng nghề nghiệp khá hạn chế. Một số làm giáo viên với mức lương thấp, trong khi những người khác bán hàng rong, lái xe qua ứng dụng, giúp việc nhà hoặc giao thực phẩm và thuốc men.

Điểm đáng chú ý là có việc làm không đồng nghĩa với có một công việc đủ ổn định để xây dựng tương lai. Người lao động trẻ có thể phải làm nhiều việc cùng lúc, thiếu thời gian nâng cao kỹ năng và không có nguồn thu nhập đủ chắc chắn để tích lũy hoặc lập kế hoạch dài hạn.

Nếu xu hướng này kéo dài, Argentina có thể đối mặt với một vòng luẩn quẩn: việc làm năng suất thấp khiến thu nhập thấp; thu nhập thấp hạn chế khả năng đầu tư cho giáo dục và kỹ năng; còn thiếu kỹ năng lại làm giảm cơ hội tiếp cận những công việc có giá trị cao hơn.

Bởi vậy, hiệu quả của cải cách kinh tế không chỉ nên được đánh giá bằng số lượng nhân viên nhà nước bị cắt giảm hoặc mức thặng dư ngân sách. Khả năng tạo ra việc làm chính thức, có năng suất cao và mở ra triển vọng phát triển nghề nghiệp cho thế hệ trẻ cũng là một thước đo quan trọng.

Nghèo đói tăng trở lại, nợ cá nhân che giấu sức ép tài chính

Dù lạm phát đã giảm đáng kể so với thời kỳ khủng hoảng trước đó, những khó khăn về đời sống vẫn chưa biến mất.

Theo số liệu chính thức của Argentina được các hãng tin quốc tế đưa tin vào tháng 9/2026, tỷ lệ nghèo trong khu vực thành thị đạt 32,3% dân số trong nửa đầu năm 2026, tăng từ 28,2% trong nửa cuối năm 2025. Tỷ lệ nghèo cùng cực tăng từ 6,3% lên 7,5%. <Cite refs={[“turn351285news23″,”turn351285search1”]}/>

Sự đảo chiều này cho thấy quá trình cải thiện đời sống không diễn ra theo đường thẳng. Trước đó, tỷ lệ nghèo đã giảm mạnh từ mức đỉnh gần 53% trong nửa đầu năm 2024. Nhưng khi chi phí của giỏ hàng hóa thiết yếu tăng nhanh hơn thu nhập hộ gia đình, nhiều người lại rơi xuống dưới ngưỡng nghèo. <Cite refs={[“turn351285news23″,”turn351285search4”]}/>

Một phần sức ép tài chính của các hộ gia đình có thể bị che khuất bởi khả năng vay mượn. Các ứng dụng tài chính công nghệ, ví điện tử, thẻ tín dụng và những khoản vay ngắn hạn giúp người dân thanh toán hóa đơn hoặc mua thực phẩm khi tiền mặt không đủ.

Trong ngắn hạn, tín dụng có thể giúp một gia đình vượt qua giai đoạn khó khăn. Nhưng nếu thu nhập không phục hồi và chi phí sinh hoạt tiếp tục tăng, việc vay tiền để trang trải những nhu cầu cơ bản có thể biến thành gánh nặng dài hạn.

Bài viết gốc đề cập gần 6 triệu người Argentina chậm trả nợ ít nhất 90 ngày. Đây là số liệu cần được kiểm tra thêm về thời điểm, phạm vi khoản vay và định nghĩa nợ quá hạn trước khi sử dụng như một chỉ số chính thức hiện hành.

Dù vậy, cơ chế rủi ro mà bài viết nêu ra là đáng chú ý: khi nhiều gia đình cùng dựa vào tín dụng ngắn hạn để duy trì sinh hoạt, khả năng trả nợ sẽ phụ thuộc rất lớn vào thu nhập tương lai. Nếu việc làm không ổn định hoặc tiền lương không theo kịp chi phí, các khoản vay nhỏ có thể tích tụ thành khủng hoảng tài chính cá nhân.

Điều này cũng đặt ra thách thức đối với hệ thống ngân hàng và các tổ chức cho vay. Nợ quá hạn gia tăng có thể khiến các đơn vị tài chính thận trọng hơn, làm giảm khả năng tiếp cận tín dụng của những người đang cần vốn nhất.

Lithium, dầu khí và tham vọng đưa Argentina trở lại vai trò xuất khẩu hàng hóa

Chương trình kinh tế của Milei không chỉ hướng đến cắt giảm chi tiêu công. Một mục tiêu quan trọng khác là củng cố vai trò của Argentina như một nhà cung cấp hàng hóa và tài nguyên cho thị trường quốc tế.

Các mỏ lithium ở miền bắc Argentina và nguồn hydrocarbon tại Patagonia được xem là những tài sản chiến lược trong quá trình này. Lithium là nguyên liệu quan trọng đối với nhiều loại pin, trong khi dầu khí có thể tạo nguồn thu xuất khẩu, thu hút đầu tư và hỗ trợ cán cân thanh toán.

Những lĩnh vực này cũng phù hợp với định hướng kinh tế của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, vốn nhấn mạnh vai trò của nguồn cung tài nguyên, năng lượng và chuỗi cung ứng chiến lược tại Tây bán cầu.

Theo bài viết gốc, Argentina được đặt vào vị trí quan trọng trong một cấu trúc hợp tác khu vực mà chính quyền Trump gọi là “Lá chắn châu Mỹ”. Bài viết diễn giải sáng kiến này như một nỗ lực kết hợp mục tiêu an ninh, địa chính trị và lợi ích kinh tế của Mỹ tại Mỹ Latinh.

Trong bối cảnh đó, các khoản đầu tư vào lithium và hydrocarbon có thể tạo thêm cơ hội tăng trưởng cho Argentina. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa thu hút vốn đầu tư, mở rộng sản lượng và cải thiện đời sống của người dân.

Các ngành khai thác tài nguyên thường đòi hỏi lượng vốn lớn nhưng không nhất thiết tạo ra số lượng việc làm tương ứng với quy mô đầu tư. Nếu tăng trưởng tập trung chủ yếu vào những lĩnh vực có mức độ tự động hóa cao, lợi ích về xuất khẩu và ngân sách có thể không lan tỏa nhanh đến thị trường lao động.

Ngoài ra, hiệu quả của mô hình xuất khẩu tài nguyên còn phụ thuộc vào giá hàng hóa quốc tế, chi phí khai thác, hạ tầng vận chuyển, chính sách thuế và khả năng giữ lại giá trị gia tăng trong nước. Nếu Argentina chỉ xuất khẩu nguyên liệu mà không phát triển được các khâu chế biến, công nghệ và dịch vụ hỗ trợ, dư địa nâng cao năng suất có thể bị hạn chế.

Vì vậy, tài nguyên có thể giúp Argentina cải thiện vị thế kinh tế và chiến lược, nhưng không tự động giải quyết được các vấn đề về việc làm phi chính thức, nghèo đói và nợ hộ gia đình.

Quan hệ với Donald Trump và giới hạn của hỗ trợ tài chính bên ngoài

Quan hệ giữa Milei và Donald Trump là một khía cạnh khác của câu chuyện kinh tế Argentina.

Theo bài viết gốc, Mỹ đã gia hạn một cơ chế hoán đổi tiền tệ trị giá 20 tỷ USD cho Argentina vào năm 2025 nhằm hỗ trợ ổn định đồng peso trước cuộc bầu cử lập pháp. Bài viết cho rằng sự hỗ trợ này góp phần giúp chính phủ vượt qua giai đoạn biến động và tạo điều kiện cho đảng của Milei giành kết quả bầu cử thuận lợi.

Các cơ chế hỗ trợ tài chính quốc tế có thể giúp giảm áp lực thanh khoản trong ngắn hạn và củng cố niềm tin thị trường. Nhưng chúng không thể thay thế hoàn toàn việc xây dựng nền tảng kinh tế trong nước.

Argentina vẫn cần tăng năng lực tạo nguồn thu ngoại tệ, duy trì khả năng tiếp cận thị trường vốn, cải thiện năng suất và bảo đảm rằng các khoản nợ có thể được quản lý trong dài hạn. Nếu ổn định đồng tiền phụ thuộc quá nhiều vào sự hỗ trợ bên ngoài, nền kinh tế sẽ dễ bị tổn thương khi điều kiện tài chính hoặc ưu tiên chính trị của đối tác thay đổi.

Đối với Washington, quan hệ với Argentina còn gắn với những mục tiêu địa chính trị và tiếp cận nguồn tài nguyên. Đối với Buenos Aires, sự hợp tác này có thể mang lại nguồn lực tài chính và cơ hội đầu tư, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cân bằng lợi ích quốc gia với những cam kết đối ngoại.

Vì vậy, hỗ trợ từ Mỹ có thể là một yếu tố quan trọng trong quá trình ổn định, song khả năng phục hồi bền vững vẫn phải được quyết định bởi năng lực sản xuất, nguồn thu, thị trường lao động và sức khỏe tài chính của chính Argentina.

“Cưa máy” còn có thể cắt giảm đến đâu?

Một nghịch lý của chương trình thắt lưng buộc bụng là những khoản tiết kiệm dễ thực hiện thường không tồn tại vô hạn.

Trong giai đoạn đầu, chính phủ có thể cắt giảm bộ máy hành chính, đóng băng một số dự án và thu hẹp các khoản chi tiêu. Nhưng khi các khoản chi có thể điều chỉnh nhanh đã giảm đáng kể, việc tiếp tục cải thiện ngân sách sẽ trở nên khó khăn hơn.

Nếu tiếp tục cắt giảm các lĩnh vực thiết yếu, chi phí xã hội có thể tăng. Ngược lại, nếu mở rộng chi tiêu quá nhanh khi nguồn thu chưa đủ ổn định, chính phủ có nguy cơ làm suy yếu mục tiêu cân bằng ngân sách.

Theo bài viết gốc, Milei tiếp tục phản đối quan điểm sử dụng chi tiêu chính phủ để thúc đẩy phục hồi, thậm chí mô tả tư tưởng Keynesian bằng một phát biểu mang tính công kích. Điều này phản ánh sự khác biệt về tư tưởng kinh tế giữa chính quyền Argentina và những người ủng hộ vai trò chủ động hơn của nhà nước trong việc ổn định nhu cầu và hỗ trợ tăng trưởng.

Trên thực tế, câu hỏi chính sách không chỉ nằm ở việc chính phủ nên chi nhiều hay ít. Điều quan trọng là chi tiêu được phân bổ vào đâu, có tạo ra giá trị kinh tế hay không và có giúp người dân vượt qua giai đoạn chuyển đổi hay không.

Đầu tư vào giáo dục, nghiên cứu, hạ tầng và các chương trình hỗ trợ có mục tiêu có thể tạo chi phí trước mắt nhưng đem lại lợi ích dài hạn. Ngược lại, chi tiêu thiếu hiệu quả cũng có thể gây lãng phí nguồn lực. Một chương trình cải cách bền vững cần phân biệt rõ hai vấn đề này thay vì xem mọi khoản chi công đều có giá trị như nhau.

Thách thức trước cuộc bầu cử năm 2027

Khi cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo dự kiến diễn ra vào năm 2027, chương trình kinh tế của Milei sẽ tiếp tục được đánh giá không chỉ qua các chỉ số tài khóa và lạm phát mà còn qua trải nghiệm thực tế của người dân.

Những người ủng hộ chính phủ có thể viện dẫn mức lạm phát giảm mạnh, thặng dư ngân sách và triển vọng đầu tư vào tài nguyên để bảo vệ chính sách hiện hành. Trong khi đó, các ý kiến phê bình nhấn mạnh tình trạng việc làm bấp bênh, nghèo đói tăng trở lại trong nửa đầu năm 2026 và sức ép nợ hộ gia đình.

Hai nhóm chỉ số này không nhất thiết loại trừ lẫn nhau. Một nền kinh tế có thể cải thiện cán cân ngân sách và giảm tốc độ tăng giá, trong khi nhiều hộ gia đình vẫn phải đối mặt với thu nhập không đủ đáp ứng chi phí sinh hoạt.

Thách thức của Argentina là biến ổn định vĩ mô thành sự cải thiện bền vững trong đời sống. Điều đó đòi hỏi tăng trưởng phải tạo ra việc làm có năng suất, nâng cao thu nhập thực tế, mở rộng cơ hội cho người trẻ và hạn chế tình trạng người lao động bị mắc kẹt trong khu vực phi chính thức.

Bài viết gốc cho rằng Milei có thể khó dựa mãi vào sự hỗ trợ tài chính từ Trump, trong khi nền kinh tế vẫn tồn tại một bộ phận lớn người dân có thu nhập thấp và năng suất lao động hạn chế. Đây là nhận định của tác giả về rủi ro chính trị và kinh tế, chứ không phải kết quả chắc chắn đã được xác lập.

Điều có thể khẳng định là quá trình cải tổ đang đứng trước bài toán dài hạn: làm thế nào để duy trì kỷ luật ngân sách mà không làm suy yếu những nền tảng cần thiết cho tăng trưởng, bao gồm nguồn nhân lực, năng lực nghiên cứu và cơ hội việc làm chính thức.

Kết luận: Ổn định kinh tế có ý nghĩa gì nếu đời sống người dân chưa cải thiện?

Chương trình “Máy cưa xích” của Javier Milei đã tạo ra những thay đổi lớn trong cách Argentina điều hành nền kinh tế. Lạm phát giảm mạnh so với cuối năm 2023, ngân sách chuyển sang thặng dư và chính phủ thúc đẩy một mô hình phát triển dựa nhiều hơn vào đầu tư tư nhân cùng xuất khẩu tài nguyên.

Tuy nhiên, những kết quả vĩ mô đó không tự động giải quyết các vấn đề xã hội tích tụ trong nhiều năm. Việc làm phi chính thức, thu nhập thiếu ổn định, nguy cơ mất nguồn nhân lực khoa học và gánh nặng nợ hộ gia đình vẫn là những thách thức đáng kể. Tỷ lệ nghèo tăng trở lại trong nửa đầu năm 2026 càng cho thấy quá trình phục hồi có thể không đồng đều giữa các nhóm dân cư.

Vấn đề cốt lõi không chỉ là Argentina có thể cắt giảm thêm bao nhiêu chi tiêu, mà là nền kinh tế có thể tạo ra những nguồn thu nhập ổn định và năng suất cao đến mức nào. Nếu các ngành khai thác tài nguyên và xuất khẩu phát triển nhưng không tạo đủ việc làm hoặc liên kết với phần còn lại của nền kinh tế, lợi ích tăng trưởng có thể khó lan tỏa đến những hộ gia đình đang chịu áp lực lớn nhất.

Trong dài hạn, thành công của cải cách cần được đánh giá đồng thời qua ổn định tiền tệ, tính bền vững tài khóa, khả năng tạo việc làm và mức sống của người dân. Đó mới là phép thử đối với mô hình kinh tế mà Milei đang theo đuổi.

Nguồn tham khảo: Bài viết gốc do người dùng cung cấp; các báo cáo kinh tế của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF); số liệu nghèo đói Argentina được công bố trong tháng 9/2026.

Câu hỏi thường gặp về chính sách kinh tế của Javier Milei

1. Kế hoạch “Máy cưa xích” của Javier Milei là gì?

Đây là chương trình cải tổ kinh tế tập trung vào cắt giảm chi tiêu công, tinh giản bộ máy nhà nước, kiểm soát thâm hụt ngân sách và mở rộng vai trò của khu vực tư nhân. Mục tiêu được chính quyền nêu ra là ổn định kinh tế và khôi phục niềm tin thị trường.

2. Chính sách của Milei có giúp Argentina giảm lạm phát không?

Có. Theo IMF, lạm phát tính theo năm đã giảm từ hơn 200% vào cuối năm 2023 xuống khoảng 31,5% vào cuối năm 2025. Tuy nhiên, lạm phát giảm không có nghĩa giá cả quay trở lại mức cũ hoặc mọi hộ gia đình đều có sức mua tốt hơn.

3. Vì sao nghèo đói tại Argentina vẫn là vấn đề lớn?

Thu nhập của nhiều hộ gia đình không tăng kịp chi phí sinh hoạt, trong khi một bộ phận người lao động thiếu việc làm ổn định và chế độ bảo vệ xã hội. Số liệu chính thức được công bố vào tháng 9/2026 cho thấy tỷ lệ nghèo thành thị tăng lên 32,3% trong nửa đầu năm 2026, từ mức 28,2% trong nửa cuối năm 2025. <Cite refs={[“turn351285news23″,”turn351285search1”]}/>

4. Khu vực kinh tế phi chính thức ảnh hưởng thế nào đến người lao động?

Khu vực này tạo cơ hội kiếm thu nhập khi công việc chính thức khan hiếm, nhưng thường thiếu hợp đồng lao động, bảo hiểm thất nghiệp và đóng góp hưu trí ổn định. Điều đó khiến người lao động dễ bị tổn thương khi thu nhập giảm hoặc chi phí sinh hoạt tăng.

5. Vì sao lithium và dầu khí quan trọng đối với Argentina?

Lithium có vai trò trong chuỗi cung ứng pin, còn dầu khí có thể tạo nguồn thu xuất khẩu và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế dài hạn còn phụ thuộc vào mức độ tạo việc làm, khả năng phát triển công nghiệp hỗ trợ và phần giá trị gia tăng được giữ lại trong nước.

6. Argentina đã giải quyết xong các vấn đề kinh tế nhờ thặng dư ngân sách chưa?

Chưa thể kết luận như vậy. Thặng dư ngân sách là một dấu hiệu cải thiện tài khóa, nhưng không đồng nghĩa mọi vấn đề về nợ công, việc làm, thu nhập và nghèo đói đã được giải quyết. Các chỉ số này cần được theo dõi song song để đánh giá hiệu quả dài hạn của chương trình cải cách.