Khảo sát tại Nhật Bản: 72,5% người dân muốn ở nhà sau thảm họa, nhưng chỉ 14,7% hiểu rõ cách chuẩn bị

72,5% người dân Nhật Bản ưu tiên trú ẩn tại nhà sau thảm họa

Một cuộc khảo sát quy mô lớn tại Nhật Bản cho thấy phần lớn người dân muốn ở lại nhà sau một thảm họa lớn nếu nơi ở được đánh giá là an toàn, thay vì lập tức di chuyển đến các trung tâm sơ tán. Tuy nhiên, kết quả cũng chỉ ra khoảng cách đáng kể giữa lựa chọn trú ẩn tại nhà và mức độ hiểu biết về những điều kiện cần thiết để thực hiện phương án này một cách an toàn.

Theo khảo sát do công ty nghiên cứu thị trường Macromill thực hiện, 72,5% người được hỏi cho biết họ muốn ở lại nhà nếu công trình không có nguy cơ sụp đổ hoặc ngập lụt sau thảm họa. Trong khi đó, chỉ 11,9% lựa chọn đến trung tâm sơ tán được chỉ định ngay cả khi nhà ở của họ vẫn an toàn.

Cuộc khảo sát được tiến hành trực tuyến từ ngày 4 đến ngày 15 tháng 9, thu về 200.000 phản hồi hợp lệ từ người dân trên khắp Nhật Bản. Đây là chương trình khảo sát được thực hiện hằng năm kể từ năm 2024, nhằm tìm hiểu nhận thức và cách người dân chuẩn bị cho tình huống thiên tai.

Ngoài nhóm muốn ở nhà và nhóm lựa chọn trung tâm sơ tán, 4,8% người tham gia cho biết họ sẽ đến nhà người thân, người quen hoặc khách sạn. Một tỷ lệ nhỏ hơn, khoảng 1,8%, dự định trú ẩn trong xe hơi của mình.

Những kết quả này cho thấy trú ẩn tại nhà đang là lựa chọn được nhiều người Nhật Bản ưu tiên khi điều kiện thực tế cho phép. Tuy nhiên, việc ở lại nhà không đơn giản chỉ là quyết định không rời khỏi nơi ở. Để phương án này có thể phát huy hiệu quả, người dân cần chuẩn bị đủ nước uống, thực phẩm, phương tiện vệ sinh và những vật dụng thiết yếu trong trường hợp các dịch vụ công cộng bị gián đoạn.

Vì sao trú ẩn tại nhà được khuyến khích sau thiên tai?

Chính quyền trung ương và địa phương tại Nhật Bản khuyến cáo người dân nên cân nhắc ở lại nhà nếu công trình vẫn an toàn sau thảm họa. Cách tiếp cận này nhằm giảm áp lực lên các trung tâm sơ tán, đồng thời hạn chế những bất tiện mà người dân có thể gặp phải khi phải rời khỏi nơi ở trong thời gian dài.

Sau một trận động đất, bão lớn hoặc thiên tai nghiêm trọng khác, các trung tâm sơ tán có thể phải tiếp nhận số lượng lớn người dân trong thời gian ngắn. Khi cơ sở vật chất không đáp ứng đủ nhu cầu, tình trạng quá tải có thể khiến việc bố trí chỗ ngủ, cung cấp thực phẩm, nước uống và duy trì điều kiện vệ sinh trở nên khó khăn hơn.

Việc những hộ gia đình có nhà ở an toàn chủ động trú ẩn tại chỗ có thể giúp dành không gian tại các trung tâm sơ tán cho những người thực sự không thể ở lại nhà, chẳng hạn người có nhà bị hư hại, người sống trong khu vực có nguy cơ ngập lụt hoặc người phải di chuyển theo yêu cầu sơ tán của cơ quan chức năng.

Trú ẩn tại nhà cũng giúp một số gia đình duy trì môi trường sinh hoạt quen thuộc, bảo vệ sự riêng tư và giảm bớt những xáo trộn trong cuộc sống. Với người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người cần những điều kiện chăm sóc đặc biệt, việc ở lại một nơi đã quen thuộc có thể thuận tiện hơn nếu các điều kiện an toàn được bảo đảm.

Dù vậy, điều quan trọng là không nên hiểu khuyến cáo này thành việc mọi người đều phải ở nhà sau thiên tai. Tình trạng an toàn có thể thay đổi tùy theo địa điểm, mức độ thiệt hại và loại thảm họa. Nhà ở không có dấu hiệu sụp đổ vẫn có thể nằm trong khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, sóng thần hoặc những mối nguy hiểm khác.

Vì vậy, lựa chọn nơi trú ẩn phải dựa trên tình hình thực tế và hướng dẫn của cơ quan chức năng. Nếu có lệnh sơ tán hoặc xuất hiện nguy cơ trực tiếp đối với tính mạng, người dân cần ưu tiên di chuyển đến địa điểm an toàn thay vì cố gắng ở lại nhà.

Chỉ 14,7% hiểu rõ những việc cần chuẩn bị để trú ẩn tại nhà

Mặc dù hơn 7 trong số 10 người được khảo sát muốn ở lại nhà nếu nơi ở an toàn, mức độ hiểu biết về các công tác chuẩn bị cần thiết lại thấp hơn đáng kể.

Theo kết quả khảo sát của Macromill, chỉ 14,7% người tham gia cho biết họ hiểu rõ các bước chuẩn bị cần thiết để trú ẩn tại nhà sau thảm họa. Trong khi đó, 50,1% cho biết họ đã nghe nói về việc chuẩn bị này nhưng chưa chắc nắm rõ các chi tiết. Khoảng 35,2% nói rằng họ không biết gì về những công tác chuẩn bị cần thiết.

Sự chênh lệch giữa mong muốn ở lại nhà và khả năng chuẩn bị thực tế là một vấn đề đáng chú ý. Một hộ gia đình có thể quyết định không đến trung tâm sơ tán, nhưng nếu không có đủ nước uống, thực phẩm hoặc phương án vệ sinh, cuộc sống sau thảm họa có thể nhanh chóng trở nên khó khăn.

Trong những tình huống nghiêm trọng, các dịch vụ thiết yếu như điện, nước sạch, khí đốt và hệ thống xử lý nước thải có thể bị gián đoạn. Cửa hàng cũng có thể đóng cửa hoặc không thể bổ sung hàng hóa do giao thông bị ảnh hưởng. Việc tiếp cận bệnh viện, hiệu thuốc và các dịch vụ công cộng có thể gặp nhiều trở ngại.

Điều đó đồng nghĩa với việc chuẩn bị cho trú ẩn tại nhà cần được thực hiện trước khi thiên tai xảy ra. Người dân không nên chờ đến khi có cảnh báo mới bắt đầu mua sắm vật dụng cần thiết, bởi trong tình huống khẩn cấp, nguồn cung có thể hạn chế và việc di chuyển có thể không còn an toàn.

Một quan chức của Macromill nhận định rằng mức độ hiểu biết về các bước chuẩn bị cụ thể vẫn chưa đầy đủ và cho rằng cần có thêm những chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng mang tính thiết thực.

Thông điệp này nhấn mạnh rằng tuyên truyền về phòng chống thiên tai không nên chỉ dừng ở việc khuyến cáo người dân bình tĩnh hoặc xác định nơi sơ tán. Các chương trình hướng dẫn cần giúp mỗi gia đình biết phải dự trữ những gì, chuẩn bị trong bao lâu và xử lý ra sao khi các tiện ích thiết yếu không còn hoạt động bình thường.

Kumamoto, Miyagi và Fukushima có tỷ lệ hiểu biết cao hơn

Khảo sát cũng ghi nhận sự khác biệt đáng kể giữa các địa phương tại Nhật Bản. Những tỉnh từng chịu ảnh hưởng của các thảm họa lớn trong quá khứ có tỷ lệ người dân cho biết họ hiểu rõ các công tác chuẩn bị cần thiết cao hơn.

Tỉnh Kumamoto đứng đầu với tỷ lệ 26,5%. Tiếp theo là Miyagi với 23,3% và Fukushima với 20,0%.

Đây đều là những địa phương có kinh nghiệm đối mặt với các thảm họa nghiêm trọng. Việc từng trải qua thiên tai có thể giúp người dân nhận thức rõ hơn về những khó khăn phát sinh khi cơ sở hạ tầng bị gián đoạn, nguồn cung thiết yếu thiếu hụt hoặc việc tiếp cận các dịch vụ công cộng bị hạn chế.

Tuy nhiên, kết quả khảo sát không tự nó chứng minh rằng trải nghiệm thiên tai là nguyên nhân duy nhất tạo ra sự khác biệt. Mức độ hiểu biết còn có thể liên quan đến hoạt động tuyên truyền tại địa phương, chương trình đào tạo, điều kiện cộng đồng và cách người dân tiếp cận thông tin phòng chống thiên tai.

Ở chiều ngược lại, Wakayama ghi nhận tỷ lệ người được hỏi cho biết họ hiểu rõ các bước chuẩn bị chỉ ở mức 8,9%, thấp nhất trong số 47 tỉnh và đơn vị cấp tỉnh được khảo sát. Tokushima đứng tiếp theo với 9,0%, còn Okinawa đạt 9,3%.

Khoảng cách giữa Kumamoto và Wakayama lên tới 17,6 điểm phần trăm. Sự khác biệt này cho thấy việc nâng cao nhận thức về chuẩn bị thiên tai có thể cần những giải pháp phù hợp với từng địa phương, thay vì chỉ áp dụng một thông điệp chung trên toàn quốc.

Những nơi có tỷ lệ hiểu biết thấp có thể cần tăng cường hướng dẫn thực hành, phổ biến danh mục vật dụng thiết yếu và tổ chức các chương trình giúp người dân kiểm tra mức độ sẵn sàng của gia đình. Đồng thời, các địa phương cũng cần bảo đảm thông tin dễ tiếp cận với người cao tuổi, người khuyết tật, người sống một mình và những nhóm có thể gặp khó khăn khi tiếp nhận cảnh báo.

Chuẩn bị những gì để có thể trú ẩn an toàn tại nhà?

Một trong những nội dung quan trọng nhất của trú ẩn tại nhà là bảo đảm các nhu cầu thiết yếu trong thời gian dịch vụ công cộng chưa được khôi phục. Khảo sát của Macromill nhấn mạnh vai trò của việc dự trữ thực phẩm, nước uống, nhà vệ sinh di động và các phương án thay thế khi tiện ích thiết yếu bị gián đoạn.

Trước hết, các gia đình cần dự trữ nước uống và thực phẩm phù hợp với số người trong nhà. Lượng dự trữ nên được tính dựa trên nhu cầu hằng ngày, số ngày có thể phải tự xoay xở và khả năng bổ sung hàng hóa sau thảm họa. Thực phẩm nên dễ bảo quản, dễ chế biến và phù hợp với nhu cầu của trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có chế độ ăn đặc biệt.

Thứ hai, cần có phương án vệ sinh trong trường hợp nhà vệ sinh thông thường không thể sử dụng. Nếu hệ thống cấp nước hoặc xử lý nước thải bị gián đoạn, việc sử dụng nhà vệ sinh như bình thường có thể không an toàn hoặc không khả thi. Nhà vệ sinh di động và vật dụng xử lý chất thải phù hợp có thể giúp duy trì vệ sinh, giảm nguy cơ phát sinh vấn đề sức khỏe.

Thứ ba, mỗi gia đình cần tính đến khả năng mất điện và gián đoạn liên lạc. Đèn pin, pin dự phòng, radio chạy bằng pin hoặc các phương tiện tiếp nhận thông tin thay thế có thể hữu ích khi điện thoại và mạng viễn thông hoạt động không ổn định. Việc bảo quản thuốc đang sử dụng, lưu thông tin liên hệ khẩn cấp và chuẩn bị bộ sơ cứu cũng là những nội dung nên được cân nhắc.

Bên cạnh đó, người dân cần kiểm tra độ an toàn của chính căn nhà. Việc dự trữ đầy đủ vật dụng không thể bù đắp cho nguy cơ sụp đổ, cháy nổ, ngập lụt hoặc sạt lở. Nếu có dấu hiệu hư hại nghiêm trọng hoặc cơ quan chức năng yêu cầu sơ tán, trú ẩn tại nhà không còn là lựa chọn phù hợp.

Một kế hoạch chuẩn bị tốt cần kết hợp cả vật dụng thiết yếu, thông tin liên lạc, phương án chăm sóc người dễ bị tổn thương và hiểu biết về những nguy cơ tại nơi sinh sống. Đây là quá trình cần được rà soát định kỳ, bởi thực phẩm có hạn sử dụng, pin có thể hết điện và nhu cầu của gia đình có thể thay đổi theo thời gian.

Từ lựa chọn cá nhân đến trách nhiệm của cộng đồng

Kết quả khảo sát tại Nhật Bản cho thấy việc chuẩn bị thiên tai không chỉ là trách nhiệm của từng hộ gia đình mà còn liên quan đến cách cộng đồng tổ chức hệ thống ứng phó khẩn cấp.

Nếu nhiều gia đình có thể trú ẩn an toàn tại nhà, các trung tâm sơ tán sẽ có thêm khả năng hỗ trợ người không còn nơi ở an toàn. Nhưng điều này chỉ có thể phát huy tác dụng khi người dân biết đánh giá nguy cơ, chuẩn bị đủ vật dụng và nhận được thông tin đáng tin cậy từ cơ quan chức năng.

Chính quyền địa phương có thể đóng vai trò quan trọng thông qua các chương trình hướng dẫn thực hành, tài liệu dễ hiểu và diễn tập cộng đồng. Thay vì chỉ phát đi khuyến cáo chung, hoạt động truyền thông có thể hướng dẫn cụ thể cách lập danh mục vật dụng, cách xử lý khi mất nước, cách kiểm tra nguy cơ tại nơi ở và thời điểm cần sơ tán.

Doanh nghiệp, trường học và các tổ chức cộng đồng cũng có thể hỗ trợ phổ biến kiến thức, nhất là với những người khó tiếp cận thông tin hoặc không có điều kiện tự chuẩn bị đầy đủ. Việc chia sẻ thông tin về nơi sơ tán, phương tiện hỗ trợ và cách liên hệ trong tình huống khẩn cấp có thể giúp giảm sự lúng túng khi thiên tai xảy ra.

Một điểm cần lưu ý là kế hoạch trú ẩn tại nhà không nên được xây dựng theo cách tách rời cộng đồng. Các hộ gia đình vẫn cần biết cách nhận cảnh báo, kiểm tra tình hình khu vực và liên hệ với người thân hoặc cơ quan hỗ trợ. Trong những tình huống kéo dài, việc phối hợp với hàng xóm và cộng đồng có thể giúp nhận diện sớm những người cần được trợ giúp.

Những khác biệt về tỷ lệ hiểu biết giữa các tỉnh cũng gợi ý rằng các chương trình nâng cao nhận thức cần được đánh giá bằng mức độ người dân thực sự biết và có thể thực hiện, thay vì chỉ dựa vào số lượng tài liệu được phát hành hoặc chiến dịch được tổ chức.

Muốn ở nhà sau thảm họa, người dân cần chuẩn bị từ trước

Khảo sát của Macromill cho thấy 72,5% người được hỏi tại Nhật Bản muốn ở lại nhà sau thảm họa nếu nơi ở an toàn. Tuy nhiên, chỉ 14,7% cho biết họ hiểu rõ các bước chuẩn bị cần thiết. Khoảng cách này phản ánh thách thức không nhỏ trong công tác nâng cao khả năng tự ứng phó của mỗi hộ gia đình.

Trú ẩn tại nhà có thể giúp giảm áp lực cho các trung tâm sơ tán và duy trì điều kiện sinh hoạt quen thuộc, nhưng chỉ phù hợp khi công trình và khu vực xung quanh thực sự an toàn. Nước uống, thực phẩm, nhà vệ sinh di động, phương tiện liên lạc và kế hoạch xử lý khi mất điện hoặc nước là những yếu tố cần được tính đến trước khi xảy ra thiên tai.

Sự khác biệt giữa các tỉnh cũng cho thấy kinh nghiệm ứng phó và mức độ nhận thức không đồng đều. Việc tăng cường hướng dẫn thực tế, đặc biệt tại những địa phương có tỷ lệ hiểu biết thấp, có thể giúp người dân chuyển từ nhận thức chung sang hành động cụ thể.

Thông điệp quan trọng từ cuộc khảo sát là chuẩn bị thiên tai không chỉ nằm ở việc biết mình nên làm gì, mà còn ở khả năng thực hiện điều đó khi các dịch vụ bình thường bị gián đoạn. Một gia đình chỉ có thể chủ động trú ẩn tại nhà khi đã có kế hoạch phù hợp, đủ vật dụng cần thiết và biết lúc nào phải rời đi để bảo vệ tính mạng.

Nguồn tham khảo: Khảo sát của công ty nghiên cứu thị trường Macromill và nội dung bài viết gốc do người dùng cung cấp.

Câu hỏi về tâm lý người Nhật sau thảm họa

1. Có bao nhiêu người Nhật Bản muốn ở nhà sau thảm họa?

Theo khảo sát của Macromill, 72,5% người được hỏi muốn ở lại nhà nếu công trình không có nguy cơ sụp đổ hoặc ngập lụt.

2. Bao nhiêu người hiểu rõ cách chuẩn bị để trú ẩn tại nhà?

Chỉ 14,7% người tham gia khảo sát cho biết họ hiểu rõ các bước chuẩn bị cần thiết. Trong khi đó, 50,1% đã nghe nói về việc chuẩn bị và 35,2% cho biết họ không biết gì về nội dung này.

3. Vì sao chính quyền Nhật Bản khuyến khích người dân trú ẩn tại nhà khi an toàn?

Cách làm này có thể giảm tình trạng quá tải tại các trung tâm sơ tán và giúp dành nguồn lực cho những người không thể ở lại nhà. Tuy nhiên, người dân vẫn phải tuân thủ cảnh báo và lệnh sơ tán khi có nguy hiểm.

4. Những tỉnh nào có tỷ lệ hiểu biết về chuẩn bị trú ẩn tại nhà cao nhất?

Kumamoto đứng đầu với 26,5%, tiếp theo là Miyagi với 23,3% và Fukushima với 20,0%, theo kết quả khảo sát được cung cấp.

5. Những tỉnh nào có tỷ lệ hiểu biết thấp nhất?

Wakayama có tỷ lệ thấp nhất ở mức 8,9%, tiếp theo là Tokushima với 9,0% và Okinawa với 9,3%.

6. Gia đình nên chuẩn bị gì để trú ẩn tại nhà sau thiên tai?

Các nhóm vật dụng quan trọng gồm nước uống, thực phẩm, nhà vệ sinh di động, đèn pin, pin dự phòng, phương tiện tiếp nhận thông tin, bộ sơ cứu và thuốc cần thiết. Gia đình cũng cần đánh giá nguy cơ tại nơi ở và chuẩn bị phương án sơ tán nếu tình hình không an toàn.