Hiệu sách The Strand phải trả gần 1,5 triệu USD vì khoản vay hỗ trợ COVID-19, liên quan đến vợ Thượng nghị sĩ Mỹ

The Strand dàn xếp vụ việc liên quan đến khoản vay PPP

The Strand, một trong những hiệu sách độc lập nổi tiếng tại thành phố New York, đã đồng ý trả 1.482.560 USD để giải quyết các cáo buộc dân sự liên quan đến việc nhận khoản vay hỗ trợ doanh nghiệp trong đại dịch COVID-19. Vụ việc thu hút sự chú ý bởi hiệu sách thuộc sở hữu của Nancy Bass Wyden, vợ Thượng nghị sĩ Mỹ Ron Wyden, đại diện bang Oregon thuộc Đảng Dân chủ.

Theo thông tin từ Văn phòng Công tố viên Hoa Kỳ tại Đặc khu Columbia, doanh nghiệp đã nộp đơn xin khoản vay trị giá 932.350 USD vào tháng 2/2021 theo Chương trình Bảo vệ Tiền lương (Paycheck Protection Program – PPP), do Cơ quan Quản lý Doanh nghiệp Nhỏ Hoa Kỳ (SBA) quản lý.

PPP là chương trình hỗ trợ được chính phủ Mỹ triển khai trong đại dịch nhằm giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động và giữ chân người lao động trước những tác động nghiêm trọng của khủng hoảng y tế. Tuy nhiên, các quy định áp dụng đối với khoản vay đợt hai đã đặt ra những giới hạn về điều kiện tham gia, trong đó có quy định liên quan đến doanh nghiệp do thành viên Quốc hội hoặc vợ, chồng của họ kiểm soát.

Cơ quan công tố cho rằng hồ sơ xin vay của The Strand có nội dung xác nhận rằng vợ hoặc chồng của một thành viên Quốc hội không trực tiếp hay gián tiếp kiểm soát doanh nghiệp nộp đơn. Theo phía công tố, thông tin xác nhận này không chính xác và doanh nghiệp không đủ điều kiện nhận khoản vay PPP đợt hai.

Thỏa thuận dàn xếp được đưa ra để giải quyết các khiếu nại dân sự. Tuy nhiên, theo cơ quan công tố, không có phán quyết nào của tòa án xác định The Strand có trách nhiệm pháp lý đối với những cáo buộc này hay không.

Vì sao The Strand phải trả gần 1,5 triệu USD?

Trọng tâm của vụ việc nằm ở sự khác biệt giữa điều kiện của chương trình PPP trong giai đoạn đầu và các quy định được bổ sung khi Quốc hội Mỹ cấp thêm ngân sách cho chương trình vào cuối năm 2020.

Trong giai đoạn đại dịch, chính phủ Mỹ triển khai PPP nhằm cung cấp nguồn vốn cho doanh nghiệp gặp khó khăn, giúp họ tiếp tục trả lương và duy trì việc làm. Theo cơ chế ban đầu, các khoản vay đáp ứng những điều kiện nhất định có thể được miễn hoàn trả.

Đến tháng 12/2020, Quốc hội Mỹ thông qua một đạo luật bổ sung kinh phí cho chương trình. Theo Văn phòng Công tố viên Hoa Kỳ tại Đặc khu Columbia, quy định mới đã cấm một số doanh nghiệp nhận khoản vay PPP đợt hai nếu thành viên Quốc hội hoặc vợ, chồng của họ trực tiếp hay gián tiếp nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp nộp đơn.

The Strand nộp hồ sơ xin vay đợt hai vào tháng 2/2021, sau khi những hạn chế này được đưa vào quy định của chương trình.

Phía công tố cho rằng thông tin được cung cấp trong hồ sơ không phản ánh đúng tình trạng sở hữu và quyền kiểm soát doanh nghiệp. Do đó, khoản vay không đáp ứng các yêu cầu áp dụng đối với đợt cấp vốn bổ sung.

Số tiền dàn xếp cuối cùng là 1.482.560 USD, cao hơn đáng kể so với khoản vay ban đầu trị giá 932.350 USD. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ số tiền vay với số tiền dàn xếp: hai con số này không giống nhau, bởi thỏa thuận giải quyết các khiếu nại theo cơ chế pháp lý cho phép chính phủ thu hồi khoản tiền lớn hơn thiệt hại thực tế trong những trường hợp thuộc phạm vi áp dụng.

Vụ việc cũng cho thấy những thay đổi về điều kiện hỗ trợ của chính phủ có thể tạo ra rủi ro pháp lý đối với doanh nghiệp, đặc biệt khi hồ sơ được lập trong giai đoạn các quy định liên tục thay đổi.

The Strand nói sai sót là ngoài ý muốn

Sau khi vụ việc được công bố, The Strand cho biết doanh nghiệp đã mắc sai sót không cố ý trong quá trình xin khoản vay PPP đợt hai.

Theo tuyên bố của hiệu sách, quy định hạn chế đối với doanh nghiệp có liên hệ sở hữu với thành viên Quốc hội được Quốc hội thông qua trong khoảng thời gian giữa vòng cấp vốn đầu tiên và vòng cấp vốn thứ hai của chương trình.

The Strand cho biết bộ phận kế toán của hiệu sách và ngân hàng xử lý khoản vay đều không nắm được thay đổi quy định khi hồ sơ xin giải ngân đợt hai được xử lý.

Doanh nghiệp nhấn mạnh rằng sai sót xảy ra trong bối cảnh tình trạng khẩn cấp về y tế cộng đồng chưa từng có tiền lệ, khi các chính sách hỗ trợ được điều chỉnh nhanh chóng. The Strand cũng bày tỏ mong muốn vụ việc được xem xét khách quan, công bằng và không chịu ảnh hưởng từ những yếu tố chính trị.

Tuyên bố này thể hiện quan điểm của doanh nghiệp về nguyên nhân dẫn đến sai sót. Trong khi đó, phía công tố cho rằng nội dung xác nhận trong đơn xin vay là sai và doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện nhận khoản vay đợt hai.

Việc hai bên đưa ra cách giải thích khác nhau là lý do cần phân biệt giữa cáo buộc của cơ quan chức năng, phản hồi của doanh nghiệp và kết quả pháp lý cuối cùng. Thỏa thuận dàn xếp giúp giải quyết vụ việc dân sự mà không đồng nghĩa với việc tòa án đã đưa ra phán quyết xác định trách nhiệm pháp lý của The Strand.

Nancy Bass Wyden và mối liên hệ với Thượng nghị sĩ Ron Wyden

Nancy Bass Wyden là chủ sở hữu The Strand và là cháu gái của Ben Bass, người sáng lập hiệu sách này. Cửa hàng chính của The Strand nằm tại khu Greenwich Village, New York, nơi thương hiệu đã trở thành một địa điểm quen thuộc đối với những người yêu sách và văn hóa đọc.

Chồng bà, Ron Wyden, là Thượng nghị sĩ Mỹ đại diện bang Oregon và đã phục vụ tại Thượng viện hơn 30 năm. Ông là thành viên Đảng Dân chủ và từng nhiều lần công khai chỉ trích Tổng thống Donald Trump.

Mối liên hệ gia đình này khiến vụ việc nhận được sự quan tâm lớn hơn, đặc biệt trong bối cảnh cơ quan công tố liên bang tại Washington do Jeanine Pirro đứng đầu. Bà Pirro được Tổng thống Donald Trump bổ nhiệm vào vị trí công tố viên trưởng tại Đặc khu Columbia.

Tuy nhiên, mối liên hệ chính trị không tự động chứng minh rằng vụ việc có động cơ chính trị. Những vấn đề cần được đánh giá riêng biệt bao gồm điều kiện nhận khoản vay, nội dung hồ sơ, trách nhiệm của doanh nghiệp và căn cứ pháp lý của thỏa thuận dàn xếp.

Người phát ngôn của Thượng nghị sĩ Ron Wyden cho biết ông và vợ không thảo luận về hoạt động kinh doanh của bà. Theo người phát ngôn, Thượng nghị sĩ Wyden không liên quan đến khoản vay PPP hoặc thỏa thuận dàn xếp của The Strand.

Thông tin này cho thấy phía Thượng nghị sĩ phủ nhận sự tham gia của ông trong giao dịch đang được đề cập. Không nên suy diễn từ quan hệ hôn nhân rằng ông trực tiếp tham gia vào quá trình xin vay hoặc quyết định của doanh nghiệp.

Văn phòng công tố viện dẫn Đạo luật Khiếu nại Sai sự thật

Một trong những cơ sở pháp lý được đề cập trong vụ việc là Đạo luật Khiếu nại Sai sự thật của Mỹ (False Claims Act). Đây là đạo luật cho phép chính phủ xử lý một số hành vi gian lận liên quan đến việc yêu cầu hoặc nhận tiền từ ngân sách công.

Theo Văn phòng Công tố viên Hoa Kỳ tại Đặc khu Columbia, luật này có thể thiết lập trách nhiệm pháp lý trong những trường hợp liên quan đến sự coi thường thiếu thận trọng đối với tính chính xác của thông tin được cung cấp cho chính phủ. Luật cũng có những cơ chế cho phép thu hồi khoản tiền vượt quá thiệt hại thực tế, tùy thuộc vào các điều kiện pháp lý áp dụng.

Trong tuyên bố về vụ việc, Jeanine Pirro nhấn mạnh rằng PPP được thiết kế để bảo vệ việc làm của người Mỹ, không phải để chuyển tiền thuế cho những đối tượng không đủ điều kiện nhận hỗ trợ.

Quan điểm của cơ quan công tố tập trung vào mục tiêu bảo vệ nguồn ngân sách công và bảo đảm các chương trình cứu trợ được phân bổ đúng đối tượng. Trong thời kỳ đại dịch, chính phủ Mỹ phải triển khai các chương trình hỗ trợ quy mô lớn trong thời gian ngắn, khiến việc kiểm tra điều kiện tham gia và giám sát hồ sơ trở thành vấn đề quan trọng.

Trường hợp The Strand vì vậy không chỉ liên quan đến một doanh nghiệp cụ thể, mà còn đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của doanh nghiệp, kế toán và các tổ chức tài chính khi xử lý hồ sơ vay từ chương trình hỗ trợ công.

Vụ kiện qui tam và khoản tiền dành cho bên tố giác

Thỏa thuận dàn xếp của The Strand cũng giải quyết các khiếu nại được đưa ra thông qua một vụ kiện theo cơ chế qui tam.

Đây là hình thức tố tụng cho phép cá nhân hoặc tổ chức tư nhân khởi kiện thay mặt chính phủ Mỹ trong một số vụ việc bị nghi ngờ có hành vi gian lận đối với ngân sách công. Nếu vụ việc dẫn đến khoản thu hồi tiền theo các điều kiện của pháp luật, bên tố giác đủ điều kiện có thể được nhận một phần khoản tiền đó.

Theo thông tin do Văn phòng Công tố viên Hoa Kỳ công bố, vụ kiện liên quan đến The Strand được đệ trình bởi Blockquote Inc. tại Tòa án Quận Hoa Kỳ ở Washington. Hồ sơ vụ kiện được niêm phong và không công khai, trong khi danh tính chủ sở hữu của Blockquote Inc. không được cơ quan công tố tiết lộ.

Theo thỏa thuận, Blockquote Inc. dự kiến nhận khoảng 148.256 USD, tương đương 10% tổng số tiền dàn xếp.

Cơ chế qui tam là một công cụ pháp lý được sử dụng nhằm khuyến khích việc phát hiện và tố giác hành vi gian lận liên quan đến tiền công. Tuy nhiên, việc một vụ kiện được đưa ra theo cơ chế này không đồng nghĩa với việc mọi cáo buộc đều đã được chứng minh tại phiên tòa.

Trong trường hợp The Strand, thỏa thuận dàn xếp cho phép giải quyết các khiếu nại dân sự mà không cần một phán quyết xác định trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp.

Bài học về quản trị rủi ro khi nhận hỗ trợ từ chính phủ

Vụ việc The Strand cho thấy doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý đến những thay đổi về quy định khi tham gia các chương trình hỗ trợ của chính phủ. Trong những tình huống khẩn cấp, chính sách có thể được điều chỉnh nhanh chóng, nhưng nghĩa vụ cung cấp thông tin chính xác trong hồ sơ vẫn là yếu tố quan trọng.

Trước hết, doanh nghiệp cần xác minh đầy đủ điều kiện tham gia tại thời điểm nộp đơn, thay vì chỉ dựa vào quy định áp dụng cho những đợt hỗ trợ trước đó. Các thay đổi liên quan đến quyền sở hữu, người có quyền kiểm soát, quan hệ liên kết và tư cách của người nộp đơn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng được nhận vốn.

Thứ hai, bộ phận kế toán và ngân hàng xử lý hồ sơ cần cập nhật các quy định mới. Việc không nắm được một thay đổi pháp lý có thể dẫn đến hậu quả tài chính và uy tín, ngay cả khi doanh nghiệp cho rằng sai sót không xuất phát từ chủ ý.

Thứ ba, doanh nghiệp nên lưu giữ hồ sơ về quá trình xác minh điều kiện, các thông tin đã cung cấp và những trao đổi liên quan đến khoản vay. Đây là cơ sở quan trọng để giải trình khi có yêu cầu kiểm tra hoặc phát sinh tranh chấp.

Cuối cùng, các tổ chức nhận hỗ trợ từ ngân sách cần hiểu rằng việc sử dụng tiền công đi kèm với nghĩa vụ tuân thủ các điều kiện cụ thể. Mục tiêu cứu trợ kinh tế không loại bỏ trách nhiệm của người nhận trong việc kê khai thông tin chính xác.

Đối với The Strand, khoản dàn xếp gần 1,5 triệu USD khép lại các khiếu nại dân sự được đề cập trong thỏa thuận. Dù vậy, vụ việc vẫn là một ví dụ đáng chú ý về rủi ro tuân thủ trong các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp và tầm quan trọng của việc phân biệt giữa sai sót được doanh nghiệp giải thích là ngoài ý muốn với những cáo buộc pháp lý từ cơ quan chức năng.

Vụ dàn xếp giữa The Strand và cơ quan chức năng Mỹ cho thấy các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp trong đại dịch COVID-19 vẫn có thể phát sinh những tranh chấp pháp lý sau nhiều năm. Khoản tiền gần 1,5 triệu USD không chỉ phản ánh quy mô tài chính của vụ việc mà còn làm nổi bật yêu cầu tuân thủ đối với các doanh nghiệp nhận nguồn vốn từ ngân sách công.

Trong khi The Strand khẳng định sai sót là ngoài ý muốn, cơ quan công tố cho rằng doanh nghiệp không đáp ứng điều kiện nhận khoản vay PPP đợt hai. Do chưa có phán quyết xác định trách nhiệm pháp lý, cần tiếp cận vụ việc dựa trên những thông tin đã được công bố, đồng thời phân biệt rõ lập trường của doanh nghiệp với cáo buộc của cơ quan chức năng.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, bài học quan trọng là cần chủ động kiểm tra quy định, lưu trữ hồ sơ và bảo đảm tính chính xác của các thông tin khai báo khi tiếp cận những chương trình hỗ trợ tài chính của chính phủ.

Câu hỏi về The Strand

1. The Strand phải trả bao nhiêu tiền để dàn xếp vụ việc?

The Strand đồng ý trả tổng cộng 1.482.560 USD để giải quyết các khiếu nại dân sự liên quan đến khoản vay PPP trong đại dịch COVID-19.

2. Khoản vay ban đầu của The Strand trị giá bao nhiêu?

Theo thông tin của cơ quan công tố, The Strand đã nộp đơn xin khoản vay trị giá 932.350 USD vào tháng 2/2021 theo Chương trình Bảo vệ Tiền lương của Mỹ.

3. Vì sao The Strand bị cho là không đủ điều kiện nhận khoản vay?

Cơ quan công tố cho rằng doanh nghiệp không đáp ứng quy định áp dụng đối với khoản vay PPP đợt hai do có liên hệ sở hữu với vợ của một thành viên Quốc hội. Phía công tố cũng cho rằng nội dung xác nhận trong hồ sơ vay không chính xác.

4. The Strand có thừa nhận gian lận hay không?

Doanh nghiệp cho biết sai sót là ngoài ý muốn và xuất phát từ việc kế toán cùng ngân hàng xử lý khoản vay không nắm được thay đổi quy định. Thỏa thuận dàn xếp giải quyết các khiếu nại dân sự, nhưng không có phán quyết của tòa án xác định trách nhiệm pháp lý của The Strand trong vụ việc.

5. Ron Wyden có liên quan đến khoản vay PPP của The Strand không?

Theo người phát ngôn của Thượng nghị sĩ Ron Wyden, ông không liên quan đến khoản vay hoặc thỏa thuận dàn xếp. Người phát ngôn cũng cho biết ông và vợ không thảo luận về hoạt động kinh doanh của bà.

6. Blockquote Inc. nhận được bao nhiêu tiền từ thỏa thuận?

Theo thông tin do cơ quan công tố công bố, Blockquote Inc. dự kiến nhận khoảng 148.256 USD theo cơ chế kiện qui tam. Danh tính chủ sở hữu của công ty không được tiết lộ và hồ sơ vụ kiện được niêm phong.

7. Vụ việc có ý nghĩa gì đối với các doanh nghiệp nhận hỗ trợ của chính phủ?

Vụ việc nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cập nhật quy định, xác minh điều kiện nhận hỗ trợ và bảo đảm tính chính xác của hồ sơ. Doanh nghiệp cần kiểm tra các yêu cầu pháp lý tại thời điểm nộp đơn, đặc biệt khi chính sách được điều chỉnh giữa các đợt giải ngân.