Cổ phiếu các công ty dược phẩm sinh học Trung Quốc đồng loạt tăng mạnh tại Hồng Kông trong phiên giao dịch ngày 21/9, sau khi xuất hiện thông tin cho rằng Mỹ đang xem xét một cơ chế quản lý có thể cho phép các công ty dược phẩm Mỹ tiếp tục cấp phép và đầu tư vào phần lớn các loại thuốc đang được phát triển bởi doanh nghiệp Trung Quốc.
Diễn biến này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh Washington đang tăng cường kiểm soát một số lĩnh vực công nghệ và chiến lược của Trung Quốc, từ trí tuệ nhân tạo đến chất bán dẫn. Nếu các quy định mới thực sự được thông qua theo hướng đang được xem xét, ngành dược phẩm sinh học có thể tiếp tục duy trì một kênh hợp tác xuyên biên giới tương đối rộng.
Trong phiên giao dịch tại Hồng Kông, Innovent Biologics tăng khoảng 6%, Akeso tăng 8%, CSPC Pharmaceutical Group tăng hơn 6%, HUTCHMED tăng khoảng 3% và Sino Biopharmaceutical tăng 8%. Chỉ số Hang Seng Biotech cũng tăng hơn 5%.
Mỹ có thể tiếp tục cho phép phần lớn thương vụ cấp phép thuốc với Trung Quốc
Động lực chính thúc đẩy thị trường đến từ báo cáo của Reuters công bố ngày 18/9.
Theo các nguồn tin được Reuters dẫn lại, Bộ Tài chính Mỹ đang xây dựng các quy định có thể cho phép các công ty dược phẩm Mỹ tiếp tục đầu tư vào những loại thuốc mới đầy triển vọng do doanh nghiệp Trung Quốc phát triển.
Tuy nhiên, phạm vi được đề xuất có thể loại trừ các dự án liên quan đến mầm bệnh hoặc công nghệ sinh học có khả năng bị sử dụng làm vũ khí.
Điểm quan trọng là các quy định này chưa được hoàn thiện và có thể tiếp tục thay đổi trước khi được ban hành. Reuters cũng cho biết Nhà Trắng và Bộ Tài chính Mỹ chưa đưa ra bình luận chính thức về nội dung cụ thể của dự thảo.
Nếu được áp dụng theo hướng hiện tại, chính sách này sẽ tạo ra một ngoại lệ đáng chú ý trong quan hệ kinh tế Mỹ – Trung.
Trong khi Washington đã tăng cường kiểm soát hoạt động liên quan đến chip tiên tiến, trí tuệ nhân tạo và một số công nghệ chiến lược của Trung Quốc, lĩnh vực dược phẩm sinh học có thể tiếp tục được duy trì một không gian hợp tác lớn hơn.
Vì sao thông tin này lập tức tác động đến cổ phiếu biotech Trung Quốc?
Câu trả lời nằm ở mô hình kinh doanh ngày càng quan trọng của các công ty dược phẩm Trung Quốc.
Trong nhiều năm, các doanh nghiệp dược phẩm sinh học Trung Quốc chủ yếu phát triển thuốc phục vụ thị trường nội địa. Nhưng hiện nay, một số công ty đã chuyển sang phát triển các loại thuốc có tiềm năng toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực như ung thư, miễn dịch, bệnh chuyển hóa và thuốc sinh học thế hệ mới.
Khi một công ty dược phẩm Mỹ ký hợp đồng cấp phép với một doanh nghiệp Trung Quốc, công ty Trung Quốc có thể nhận được khoản thanh toán ban đầu, các khoản thanh toán theo tiến độ nghiên cứu – thử nghiệm – phê duyệt và cuối cùng là doanh thu hoặc tiền bản quyền khi thuốc thương mại hóa.
Điều này tạo ra nguồn vốn lớn để tiếp tục nghiên cứu và phát triển thuốc mới.
Vì vậy, khả năng duy trì thị trường cấp phép Mỹ có ý nghĩa rất lớn đối với định giá của các công ty biotech Trung Quốc.
Gần một nửa thương vụ cấp phép thuốc của Mỹ có đối tác Trung Quốc
Theo dữ liệu GlobalData được Reuters dẫn lại, gần một nửa số thương vụ cấp phép thuốc từ nước ngoài của các công ty Mỹ trong năm 2025 có đối tác Trung Quốc.
Con số này cho thấy sự thay đổi đáng kể trong ngành dược phẩm toàn cầu.
Các tập đoàn dược phẩm lớn của Mỹ và châu Âu ngày càng phải tìm kiếm các loại thuốc tiềm năng bên ngoài hệ thống nghiên cứu truyền thống của họ. Trong khi đó, các công ty biotech Trung Quốc đang xây dựng một lượng tài sản nghiên cứu ngày càng lớn.
Reuters cho biết tổng giá trị các thương vụ cấp phép bên ngoài trong lĩnh vực biotech Trung Quốc đạt 115 tỷ USD trong năm 2025, theo GlobalData.
Điều này giải thích vì sao thông tin về khả năng Mỹ duy trì kênh cấp phép lại tạo ra phản ứng mạnh trên thị trường chứng khoán Hồng Kông.
Pfizer và Innovent: thương vụ 10,5 tỷ USD là ví dụ điển hình
Một trong những ví dụ rõ nhất cho xu hướng này là thương vụ giữa Pfizer và Innovent Biologics được công bố vào tháng 5/2026.
Hai công ty ký thỏa thuận hợp tác toàn cầu trị giá lên tới 10,5 tỷ USD để phát triển 12 chương trình thuốc điều trị ung thư.
Theo thỏa thuận, Pfizer trả trước 650 triệu USD cho Innovent. Phần còn lại lên tới 9,85 tỷ USD có thể được thanh toán tùy thuộc vào các mốc phát triển, phê duyệt và thương mại hóa thuốc.
Danh mục hợp tác bao gồm các chương trình thuốc ADC và kháng thể đa đặc hiệu.
Innovent sẽ phụ trách phát triển các chương trình này trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng ban đầu, trước khi Pfizer tiếp quản quá trình phát triển toàn cầu.
Đây không đơn thuần là một thương vụ tài chính.
Nó cho thấy các tập đoàn dược phẩm lớn của Mỹ đang nhìn thấy giá trị ngày càng tăng trong hệ sinh thái nghiên cứu và phát triển thuốc tại Trung Quốc.
Dược phẩm Trung Quốc đang chuyển từ thị trường nội địa sang toàn cầu
Trong quá khứ, một trong những điểm yếu của ngành dược phẩm Trung Quốc là khả năng đưa thuốc ra thị trường quốc tế.
Nhưng mô hình này đang thay đổi.
Các doanh nghiệp Trung Quốc ngày càng chú trọng phát triển thuốc theo tiêu chuẩn quốc tế, tiến hành thử nghiệm lâm sàng đa quốc gia và tìm kiếm đối tác có năng lực thương mại hóa tại Mỹ, châu Âu và các thị trường phát triển khác.
Theo Reuters, các công ty có trụ sở tại Trung Quốc chiếm khoảng 32% tổng số thử nghiệm lâm sàng toàn cầu trong năm 2025, tăng mạnh so với chỉ 2% vào năm 2009.
Đây là một thay đổi mang tính cấu trúc.
Trung Quốc không còn chỉ là nơi sản xuất thuốc hoặc nguyên liệu dược phẩm cho các công ty nước ngoài. Một số doanh nghiệp trong nước đang trở thành nguồn cung cấp chính các ứng viên thuốc mới cho các tập đoàn dược phẩm quốc tế.
81 thương vụ trị giá 110 tỷ USD chỉ trong nửa đầu năm 2026
Xu hướng này tiếp tục tăng tốc trong năm 2026.
Theo dữ liệu của Cơ quan Quản lý Dược phẩm Quốc gia Trung Quốc (NMPA) được Nomura dẫn lại, 81 thương vụ cấp phép với tổng giá trị khoảng 110 tỷ USD đã được hoàn tất trong nửa đầu năm 2026.
Con số này cho thấy hoạt động “out-licensing” của các công ty Trung Quốc đã trở thành một phần quan trọng trong thị trường dược phẩm toàn cầu.
Thay vì tự mình xây dựng toàn bộ hệ thống bán hàng, pháp lý và phân phối tại nước ngoài, một công ty Trung Quốc có thể cấp quyền phát triển hoặc thương mại hóa thuốc cho một tập đoàn dược phẩm quốc tế.
Cách làm này giúp doanh nghiệp Trung Quốc nhanh chóng tiếp cận thị trường nước ngoài trong khi vẫn có thể giữ quyền đối với thị trường nội địa hoặc một số khu vực nhất định.
Nomura nhận định nhà đầu tư đang ít bị chi phối bởi rủi ro địa chính trị
Theo thông tin được dẫn lại từ Nomura, các nhà đầu tư hiện dường như ít phản ứng hơn với những lo ngại địa chính trị liên quan đến ngành dược phẩm sinh học.
Một phần nguyên nhân nằm ở giá trị thương mại ngày càng rõ ràng của các loại thuốc mới được phát triển tại Trung Quốc.
Trong lĩnh vực chip và AI, một sản phẩm công nghệ có thể trực tiếp liên quan tới năng lực tính toán, quốc phòng hoặc an ninh quốc gia. Nhưng đối với một loại thuốc điều trị ung thư hoặc bệnh mãn tính, lợi ích thương mại và y tế có thể khiến các công ty dược phẩm vẫn muốn tiếp cận tài sản nghiên cứu tốt nhất bất kể quốc gia phát triển.
Đây chính là lý do ngành dược phẩm sinh học có thể được đối xử khác với một số ngành công nghệ chiến lược.
Mỹ đang đứng trước bài toán giữa an ninh và nguồn cung thuốc mới
Tuy nhiên, việc Mỹ cân nhắc duy trì hoạt động cấp phép thuốc với Trung Quốc không có nghĩa là Washington đã loại bỏ hoàn toàn những lo ngại về an ninh.
Reuters cho biết một số nghị sĩ và các công ty biotech quy mô nhỏ tại Mỹ đang kêu gọi kiểm soát chặt hơn dòng vốn và các giao dịch với ngành biotech Trung Quốc.
Lập luận của nhóm này là việc các công ty Mỹ cung cấp vốn thông qua giấy phép, liên doanh hoặc đầu tư có thể góp phần giúp Trung Quốc tiếp tục nâng cao năng lực biotech.
Ngược lại, một số người trong ngành dược phẩm cho rằng hạn chế quá mức các giao dịch sẽ khiến các công ty Mỹ mất quyền tiếp cận nguồn thuốc mới đầy triển vọng.
Pfizer là một trong những doanh nghiệp ủng hộ cách tiếp cận cởi mở hơn. CEO Albert Bourla nói với Reuters rằng ông không cho rằng việc các công ty Mỹ cấp phép thuốc từ Trung Quốc tự thân tạo ra rủi ro an ninh quốc gia và cho rằng cạnh tranh không nên dựa trên việc làm chậm tiến trình phát triển thuốc của Trung Quốc.
Như vậy, tranh luận hiện nay không đơn giản là “cho phép hay cấm”.
Vấn đề nằm ở việc xác định loại công nghệ nào đủ nhạy cảm để bị hạn chế và loại thuốc nào có thể tiếp tục được cấp phép bình thường.
Ngành dược phẩm có thể trở thành một ngoại lệ trong cạnh tranh Mỹ – Trung
Nếu dự thảo của Bộ Tài chính Mỹ được triển khai gần với định hướng hiện tại, ngành dược phẩm sinh học có thể trở thành một trong những lĩnh vực hiếm hoi mà hợp tác Mỹ – Trung vẫn tiếp tục mở rộng trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược.
Điều này có thể tạo ra lợi ích cho cả hai phía.
Đối với các công ty Trung Quốc, họ có thể tiếp tục nhận vốn và tiếp cận hệ thống phát triển, thử nghiệm và thương mại hóa toàn cầu.
Đối với các công ty Mỹ, họ có thêm nguồn ứng viên thuốc mới mà không nhất thiết phải tự phát triển toàn bộ từ đầu.
Đối với người bệnh, nếu các loại thuốc tiềm năng được phát triển và thương mại hóa nhanh hơn, lợi ích cuối cùng có thể nằm ở khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị mới.
Tất nhiên, đây mới là khả năng chính sách đang được xem xét. Các quy định chưa được hoàn thiện và có thể thay đổi.
Trung Quốc cũng đang thúc đẩy toàn cầu hóa ngành dược
Không chỉ phía Mỹ có động lực duy trì hoạt động này.
Trung Quốc cũng đang chủ động thúc đẩy các công ty dược phẩm vươn ra quốc tế.
Theo Reuters, mục tiêu toàn cầu hóa ngành dược và biotech được đặt trong định hướng của Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của Trung Quốc.
Tháng 8/2026, tỉnh Giang Tô cũng công bố kế hoạch hỗ trợ các doanh nghiệp dược phẩm thực hiện hoạt động M&A quốc tế, cấp phép và hợp tác phát triển. Đây là một trong những trung tâm biotech quan trọng của Trung Quốc và là nơi có nhiều doanh nghiệp đã ký các thỏa thuận quốc tế.
Điều đó cho thấy hoạt động cấp phép thuốc ra nước ngoài không còn là chiến lược riêng lẻ của một vài doanh nghiệp.
Nó đang trở thành một phần trong chiến lược đưa ngành dược phẩm Trung Quốc tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Vì sao cổ phiếu Innovent và Akeso tăng mạnh?
Phản ứng của thị trường có thể được giải thích bằng kỳ vọng rằng nếu các thương vụ cấp phép với Mỹ tiếp tục được duy trì, những công ty sở hữu danh mục thuốc tiềm năng sẽ có thêm cơ hội ký hợp đồng quốc tế.
Innovent là một trong những doanh nghiệp được hưởng lợi rõ ràng từ xu hướng này nhờ thương vụ 10,5 tỷ USD với Pfizer.
Akeso cũng là một trong những tên tuổi lớn trong hệ sinh thái biotech Trung Quốc và là thành phần của Hang Seng Biotech Index. Dữ liệu của Hang Seng Indexes cho thấy Innovent, Akeso, CSPC Pharmaceutical và Sino Biopharmaceutical đều là những doanh nghiệp quan trọng trong chỉ số biotech của Hồng Kông.
Vì vậy, khi chính sách của Mỹ có dấu hiệu ít hạn chế hơn dự kiến, thị trường phản ứng gần như ngay lập tức.
Tuy nhiên, mức tăng cổ phiếu trong một phiên không đồng nghĩa với việc giá trị doanh nghiệp đã thay đổi tương ứng về mặt cơ bản.
Điều gì có thể xảy ra tiếp theo?
Điểm quan trọng nhất mà giới đầu tư cần theo dõi là nội dung cuối cùng của quy định do Bộ Tài chính Mỹ xây dựng.
Hiện tại, Reuters cho biết dự thảo chưa được hoàn thiện và có thể thay đổi, đặc biệt trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chuẩn bị gặp nhau tại Washington.
Nếu phạm vi ngoại lệ cho ngành dược được duy trì rộng, hoạt động cấp phép giữa hai nước có thể tiếp tục tăng.
Ngược lại, nếu quy định cuối cùng bổ sung thêm nhiều loại công nghệ sinh học vào danh sách hạn chế, kỳ vọng của thị trường có thể thay đổi.
Ngoài chính sách, nhà đầu tư cũng sẽ phải theo dõi chất lượng thực tế của các ứng viên thuốc, kết quả thử nghiệm lâm sàng, khả năng được cơ quan quản lý phê duyệt và khả năng thương mại hóa.
Đây mới là những yếu tố quyết định liệu một thương vụ cấp phép có thực sự tạo ra doanh thu lớn trong tương lai hay không.
Đợt tăng mạnh của cổ phiếu dược phẩm sinh học Trung Quốc tại Hồng Kông cho thấy thị trường đang đánh giá rất cao khả năng duy trì kênh hợp tác cấp phép thuốc giữa doanh nghiệp Mỹ và Trung Quốc.
Innovent, Akeso, CSPC Pharmaceutical, HUTCHMED và Sino Biopharmaceutical đều tăng đáng kể trong phiên 21/9, kéo Hang Seng Biotech Index tăng hơn 5%.
Đằng sau biến động cổ phiếu là một xu hướng lớn hơn: ngành dược phẩm sinh học Trung Quốc đang ngày càng trở thành nguồn cung cấp thuốc mới cho thị trường quốc tế.
Thương vụ Pfizer – Innovent trị giá tới 10,5 tỷ USD là ví dụ nổi bật. Việc 81 thương vụ cấp phép trị giá khoảng 110 tỷ USD được hoàn tất chỉ trong nửa đầu năm 2026 càng cho thấy quy mô của dòng vốn và công nghệ đang dịch chuyển giữa Trung Quốc với các tập đoàn dược phẩm toàn cầu.
Trong khi đó, Mỹ vẫn phải cân bằng giữa yêu cầu an ninh quốc gia và nhu cầu tiếp cận những ứng viên thuốc có tiềm năng. Đây là lý do ngành biotech có thể đi theo một quỹ đạo khác so với chip bán dẫn hoặc AI.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng quy định của Mỹ mới chỉ đang được xây dựng và chưa phải chính sách chính thức. Vì vậy, phản ứng tăng giá của cổ phiếu hiện tại chủ yếu phản ánh kỳ vọng của thị trường, chứ chưa phải sự xác nhận rằng mọi thương vụ cấp phép Mỹ – Trung sẽ được tự do tiếp tục.
Với ngành dược phẩm Trung Quốc, giai đoạn tiếp theo sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố: phạm vi cuối cùng của quy định Mỹ, chất lượng thực tế của các ứng viên thuốc và khả năng các doanh nghiệp Trung Quốc biến lợi thế nghiên cứu thành những sản phẩm được thương mại hóa trên quy mô toàn cầu.
Câu hỏi về việc Mỹ cân nhắc giữ cửa cho các thương vụ cấp phép thuốc cho Trung Quốc
Vì sao cổ phiếu dược phẩm sinh học Trung Quốc tăng mạnh?
Cổ phiếu tăng sau khi Reuters đưa tin Bộ Tài chính Mỹ đang soạn thảo quy định có thể cho phép các công ty dược phẩm Mỹ tiếp tục đầu tư và cấp phép phần lớn thuốc mới do doanh nghiệp Trung Quốc phát triển, ngoại trừ một số lĩnh vực nhạy cảm như mầm bệnh hoặc biotech có khả năng bị vũ khí hóa.
Cổ phiếu Innovent Biologics tăng bao nhiêu?
Trong phiên giao dịch ngày 21/9/2026, cổ phiếu Innovent Biologics tăng khoảng 6%, trong khi Akeso tăng khoảng 8%. CSPC Pharmaceutical tăng hơn 6% và Sino Biopharmaceutical tăng khoảng 8%. Hang Seng Biotech Index tăng hơn 5%.
Mỹ đã chính thức cho phép các thương vụ cấp phép thuốc Trung Quốc chưa?
Chưa. Các quy định mới vẫn đang được Bộ Tài chính Mỹ xây dựng và chưa được hoàn thiện. Nội dung cuối cùng có thể thay đổi trước khi được ban hành.
Pfizer đã ký thương vụ bao nhiêu tiền với Innovent?
Pfizer và Innovent ký thỏa thuận hợp tác có giá trị lên tới 10,5 tỷ USD để phát triển 12 chương trình thuốc điều trị ung thư. Pfizer trả trước 650 triệu USD, còn phần còn lại phụ thuộc vào các mốc phát triển, phê duyệt và thương mại hóa.
Hoạt động cấp phép thuốc của Trung Quốc đang tăng nhanh như thế nào?
Theo dữ liệu NMPA được Nomura dẫn lại, 81 thương vụ cấp phép với tổng giá trị khoảng 110 tỷ USD đã được hoàn tất trong nửa đầu năm 2026. Đây là mức kỷ lục và cho thấy vai trò ngày càng lớn của các công ty Trung Quốc trong thị trường thuốc toàn cầu.
Vì sao các công ty Mỹ vẫn muốn hợp tác với biotech Trung Quốc?
Một nguyên nhân là Trung Quốc đang sở hữu một lượng lớn ứng viên thuốc và năng lực nghiên cứu ngày càng tăng. Các công ty dược phẩm Mỹ có thể sử dụng các thương vụ cấp phép để tiếp cận thuốc tiềm năng nhanh hơn thay vì phải tự phát triển toàn bộ từ giai đoạn nghiên cứu ban đầu.
Liệu Mỹ có thể siết chặt biotech Trung Quốc trong tương lai?
Khả năng này vẫn tồn tại. Một số nghị sĩ Mỹ và doanh nghiệp biotech đang đề nghị tăng cường hạn chế đối với các giao dịch liên quan đến Trung Quốc. Tuy nhiên, phạm vi cuối cùng của chính sách vẫn chưa được xác định.
