Trung Quốc: Nhà sản xuất robot hình người vẫn thua lỗ, doanh nghiệp bán linh kiện lại thắng lớn

Ngành robot Trung Quốc tăng tốc sản xuất hàng loạt nhưng lợi nhuận phân hóa mạnh

Năm 2026 đang được nhiều chuyên gia trong ngành công nghiệp Trung Quốc đánh giá là năm đầu tiên robot hình người thông minh bước vào giai đoạn sản xuất hàng loạt thực sự. Quy mô xuất xưởng tăng nhanh từ hàng nghìn lên hàng chục nghìn sản phẩm, các đơn đặt hàng trị giá hàng trăm triệu nhân dân tệ liên tục xuất hiện, trong khi dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực này vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Tuy nhiên, đằng sau sự phát triển mạnh mẽ của thị trường robot hình người lại xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý về hiệu quả kinh doanh. Khi nhìn vào báo cáo tài chính của các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng, có thể nhận thấy phần lớn nhà sản xuất robot vẫn đang đối mặt với tình trạng thua lỗ hoặc lợi nhuận suy giảm. Ngược lại, những doanh nghiệp chuyên cung cấp linh kiện cốt lõi như bộ giảm tốc, động cơ và hệ thống truyền động chính xác lại ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực.

Nói cách khác, trong giai đoạn đầu của cuộc đua robot hình người, những doanh nghiệp cung cấp linh kiện thiết yếu đang trở thành nhóm hưởng lợi rõ rệt hơn so với các thương hiệu trực tiếp sản xuất robot hoàn chỉnh.

Doanh nghiệp sản xuất linh kiện robot ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận ấn tượng

Báo cáo tài chính ba quý đầu năm 2026 cho thấy nhiều doanh nghiệp sản xuất linh kiện cốt lõi cho robot tại Trung Quốc đang đạt tốc độ tăng trưởng đáng kể cả về doanh thu lẫn lợi nhuận.

Một trong những doanh nghiệp nổi bật là Green Harmonic Drive Systems (mã chứng khoán 688017.SH), chuyên sản xuất các thiết bị truyền động chính xác, đặc biệt là bộ giảm tốc hài hòa (harmonic reducer) được sử dụng trong robot công nghiệp và robot hình người.

Trong ba quý đầu năm 2026, doanh nghiệp đạt doanh thu 591 triệu nhân dân tệ, tăng 45,30% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận ròng thuộc về công ty mẹ đạt 122 triệu nhân dân tệ, tăng 30,33%.

Đáng chú ý, riêng quý III, tốc độ tăng trưởng doanh thu của Green Harmonic tiếp tục được cải thiện, đạt 56,10%. Kết quả này cho thấy nhu cầu đối với các thiết bị truyền động chính xác đang tăng lên cùng với quá trình mở rộng sản xuất robot.

Một doanh nghiệp khác ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực là Boke Technology (688160.SH), chuyên cung cấp động cơ mô-men xoắn không khung (frameless torque motor) và các linh kiện nền tảng mô-đun khớp nối dành cho robot.

Trong ba quý đầu năm 2026, Boke Technology đạt doanh thu 750 triệu nhân dân tệ, tăng 47,48% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt cả mục tiêu doanh thu của năm 2025. Lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông đạt 70,5472 triệu nhân dân tệ, tăng 58,43%.

Đặc biệt, doanh thu từ lĩnh vực robot đạt 424 triệu nhân dân tệ, tăng 65,29%, chiếm 56,55% tổng doanh thu của công ty.

Một nguồn tin thân cận với Boke Technology tiết lộ với Caiwen rằng, nhờ sự phát triển nhanh chóng của ngành robot, hoạt động kinh doanh liên quan đến robot đã trở thành trụ cột doanh thu của doanh nghiệp. Trong hai năm liên tiếp, lĩnh vực này đóng góp hơn 50% tổng doanh thu.

Điều này cho thấy sự chuyển dịch đáng kể trong cơ cấu kinh doanh của các nhà cung cấp linh kiện, khi robot hình người đang dần trở thành thị trường trọng điểm thay vì chỉ là một mảng hoạt động bổ sung.

Mingzhi Electric (603728.SH), doanh nghiệp cung cấp các linh kiện quan trọng như động cơ cốc rỗng (coreless motor) và mô-đun khớp nối tích hợp, cũng ghi nhận kết quả kinh doanh khả quan.

Trong ba quý đầu năm, doanh thu của công ty đạt 2,48 tỷ nhân dân tệ, tăng 21,40% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận ròng thuộc về công ty mẹ đạt khoảng 100 triệu nhân dân tệ, tăng hơn 100%.

Riêng trong quý III, lợi nhuận ròng đạt 62,9979 triệu nhân dân tệ, tăng 175,30% so với cùng kỳ năm ngoái.

Ngoài những doanh nghiệp kể trên, Leisai Intelligent (002979.SZ) cũng đạt lợi nhuận ròng thuộc về công ty mẹ 299 triệu nhân dân tệ trong ba quý đầu năm, tăng 86,80%.

Trong khi đó, Zhongda Lide (002896.SZ) vẫn ghi nhận mức suy giảm lợi nhuận tổng thể, nhưng lợi nhuận ròng sau khi loại trừ các khoản lãi và lỗ bất thường trong quý III đã tăng 170,62%.

Theo báo cáo nghiên cứu của Công ty Chứng khoán Guojin, doanh thu của nhóm doanh nghiệp sản xuất linh kiện cốt lõi cho robot đạt 320,179 tỷ nhân dân tệ trong ba quý đầu năm 2026, tăng 19,2% so với cùng kỳ năm trước. Tốc độ này vượt mức tăng trưởng của nhóm doanh nghiệp sản xuất thân robot và thiết bị robot.

Lợi nhuận ròng thuộc về công ty mẹ của nhóm doanh nghiệp linh kiện đạt 25,278 tỷ nhân dân tệ, tăng 0,48%. Đáng chú ý, riêng trong quý III, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận ròng của nhóm này đã tăng lên 7,17% so với cùng kỳ năm trước.

Những con số trên cho thấy các nhà cung cấp linh kiện cốt lõi đang có vị thế kinh doanh tương đối thuận lợi trong giai đoạn ngành robot mở rộng sản xuất.

Nhà sản xuất robot vẫn chịu áp lực thua lỗ dù doanh thu tăng trưởng mạnh

Trái ngược với kết quả tích cực của các doanh nghiệp linh kiện, nhiều nhà sản xuất robot tại Trung Quốc vẫn chưa thể chuyển tốc độ tăng trưởng doanh thu thành lợi nhuận thực chất.

Shangwei New Materials (688585.SH), doanh nghiệp được đề cập trong hệ sinh thái liên quan đến Zhiyuan Robotics, là một ví dụ đáng chú ý.

Trong ba quý đầu năm 2026, công ty ghi nhận doanh thu 1,209 tỷ nhân dân tệ, giảm 5,51% so với cùng kỳ năm trước. Khoản lỗ ròng thuộc về công ty mẹ lên tới 422 triệu nhân dân tệ.

Theo giải trình trong báo cáo tài chính, doanh thu từ mảng vật liệu mới đạt 1,209 tỷ nhân dân tệ, trong khi lợi nhuận ròng thuộc về công ty mẹ của mảng này đạt 63,5181 triệu nhân dân tệ.

Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh robot thông minh vẫn chưa ghi nhận doanh thu trong kỳ báo cáo. Trong khi đó, chi phí đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D), cũng như hoạt động tiếp thị tiếp tục gia tăng. Điều này khiến lợi nhuận ròng thuộc về công ty mẹ và một số chỉ tiêu tài chính khác suy giảm đáng kể.

Tình trạng tương tự cũng xuất hiện ở các doanh nghiệp robot niêm yết tại Hồng Kông.

UBTECH (09880.HK), một trong những doanh nghiệp nổi bật trong lĩnh vực robot hình người tại Trung Quốc, ghi nhận doanh thu 1,269 tỷ nhân dân tệ trong nửa đầu năm 2026, tăng 104,2% so với cùng kỳ năm trước.

Mặc dù doanh thu tăng hơn gấp đôi, công ty vẫn ghi nhận khoản lỗ ròng thuộc về cổ đông lên tới 312 triệu nhân dân tệ.

Yuejiang Technology cũng đạt doanh thu 316 triệu nhân dân tệ trong nửa đầu năm, tăng 106,63%, nhưng khoản lỗ vẫn lên tới 106 triệu nhân dân tệ.

Mech-Mind, doanh nghiệp niêm yết vào tháng 9, ghi nhận doanh thu 237 triệu nhân dân tệ, tăng 54,66%, song cũng chịu khoản lỗ khoảng 100 triệu nhân dân tệ.

Trong khi đó, Woan Robotics (06600.HK) đạt doanh thu 522 triệu nhân dân tệ trong nửa đầu năm, tăng 31,82%. Tuy nhiên, lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông đã chuyển từ trạng thái có lãi sang khoản lỗ 35,53 triệu nhân dân tệ.

Những trường hợp này phản ánh một thực tế: doanh thu tăng trưởng nhanh chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã xây dựng được mô hình kinh doanh có lợi nhuận bền vững.

Unitree Robotics là trường hợp hiếm hoi có lợi nhuận trong ngành

Trong bối cảnh nhiều nhà sản xuất robot vẫn đang chịu áp lực tài chính, Unitree Robotics-W (688836.SH) nổi lên như một trong số ít doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận trong ba quý đầu năm 2026.

Theo báo cáo tài chính quý III, doanh nghiệp đạt doanh thu 1,817 tỷ nhân dân tệ, tăng 55,71% so với cùng kỳ năm trước.

Lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông đạt 387 triệu nhân dân tệ, tăng 270,54%.

Tuy nhiên, nếu loại trừ các khoản lãi và lỗ bất thường, lợi nhuận ròng của Unitree Robotics lại giảm 18,78% so với cùng kỳ năm ngoái.

Riêng trong quý III, lợi nhuận ròng của công ty đạt 113 triệu nhân dân tệ, giảm 17,37% so với cùng kỳ năm trước và gần bằng một nửa mức 224 triệu nhân dân tệ ghi nhận trong quý II.

Điều này cho thấy ngay cả những doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tốt hơn mặt bằng chung cũng đang đối diện với những thách thức về biên lợi nhuận và khả năng duy trì tăng trưởng.

Vì sao lợi nhuận trong ngành robot lại dịch chuyển về phía các nhà cung cấp linh kiện?

Có nhiều nguyên nhân giải thích sự khác biệt về hiệu quả kinh doanh giữa nhà sản xuất robot hoàn chỉnh và doanh nghiệp cung cấp linh kiện cốt lõi.

Thứ nhất, sản xuất hàng loạt đang thúc đẩy nhu cầu đối với linh kiện robot.

Một trong những nguyên nhân trực tiếp giúp các nhà cung cấp linh kiện đạt kết quả kinh doanh tích cực là sự chuyển dịch của robot thông minh có khả năng tương tác vật lý từ giai đoạn thử nghiệm sang giai đoạn sản xuất hàng loạt.

Khi số lượng robot được sản xuất tăng lên, nhu cầu đối với những bộ phận quan trọng như bộ giảm tốc, hệ thống servo, động cơ điều khiển và mô-đun khớp nối cũng tăng tương ứng.

Theo số liệu được Bộ Công nghiệp và Thông tin Trung Quốc công bố, sản lượng robot hình người của nước này đã vượt 40.000 chiếc trong nửa đầu năm 2026 và dự kiến vượt 100.000 chiếc trong cả năm.

Zhiyuan Robotics đã xuất xưởng 9.700 robot trong nửa đầu năm. Đến tháng 9, số lượng robot được sản xuất đã đạt mốc 20.000 chiếc. Doanh thu của doanh nghiệp trong nửa đầu năm cũng đạt gần 2 tỷ nhân dân tệ.

Quy mô sản xuất ngày càng lớn tạo ra nhu cầu ổn định cho các nhà cung cấp linh kiện. Đây là lợi thế quan trọng đối với những doanh nghiệp đã có sẵn công nghệ, năng lực sản xuất và quan hệ cung ứng với các nhà sản xuất robot.

Trong khi đó, việc mở rộng công suất sản xuất linh kiện không thể diễn ra ngay lập tức mà cần thời gian đầu tư, xây dựng dây chuyền và tối ưu quy trình. Vì vậy, trong ngắn hạn, cung và cầu có thể nghiêng về phía các nhà cung cấp linh kiện.

Green Harmonic cũng đề cập rõ trong báo cáo tài chính rằng việc mở rộng năng lực sản xuất là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng doanh nghiệp.

Thứ hai, các nhà sản xuất robot phải chấp nhận giảm giá để giành thị phần.

Một nguyên nhân sâu xa hơn nằm ở cách phân bổ lợi nhuận trong toàn bộ chuỗi giá trị ngành robot.

Theo dữ liệu của Gaogong Consulting, trong ba quý đầu năm 2026, lĩnh vực sản xuất thân robot hình người tại Trung Quốc đã thu hút tổng cộng 81,82 tỷ nhân dân tệ vốn đầu tư.

Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp sản xuất linh kiện, bao gồm cả linh kiện dành cho tay robot, nhận được khoảng 14,83 tỷ nhân dân tệ.

Sự chênh lệch về dòng vốn cho thấy các nhà sản xuất robot đang nhận được sự quan tâm đầu tư rất lớn. Tuy nhiên, nguồn vốn này cũng khiến áp lực cạnh tranh trên thị trường ngày càng gia tăng.

Để nhanh chóng chiếm lĩnh thị phần và mở rộng phạm vi ứng dụng, nhiều doanh nghiệp sản xuất robot đang chủ động hoặc buộc phải giảm giá bán sản phẩm.

Trong giai đoạn thị trường còn mới, việc đưa robot vào các nhà máy, cơ sở thương mại và những kịch bản ứng dụng khác quan trọng không kém việc tối ưu hóa lợi nhuận. Do đó, một số nhà sản xuất sẵn sàng chấp nhận biên lợi nhuận thấp để thúc đẩy doanh số và xây dựng vị thế cạnh tranh.

Thứ ba, cuộc chiến giá robot hình người có thể tiếp tục trong năm 2027.

Theo dự báo của Gaogong Consulting, thị trường robot hình người Trung Quốc có thể tiếp tục chứng kiến cuộc cạnh tranh về giá trong năm 2027.

Các mức giá dự kiến được điều chỉnh như sau:

• Robot hình người cỡ nhỏ, chiều cao dưới 1,2 mét: giảm từ 20.000 nhân dân tệ trong năm 2026 xuống còn 18.000 nhân dân tệ.
• Robot cỡ trung bình, chiều cao từ 1,2 đến 1,6 mét: giảm từ 115.000 nhân dân tệ xuống còn 100.000 nhân dân tệ.
• Robot cỡ lớn, chiều cao trên 1,6 mét: giảm từ 268.000 nhân dân tệ xuống còn 234.000 nhân dân tệ.

Việc giảm giá có thể giúp robot hình người tiếp cận nhiều khách hàng hơn, nhưng đồng thời cũng tạo áp lực trực tiếp lên lợi nhuận của các nhà sản xuất.

Trong khi đó, các doanh nghiệp cung cấp linh kiện cốt lõi có thể duy trì vị thế tốt hơn nhờ nhu cầu tăng trưởng và vai trò thiết yếu của sản phẩm trong cấu trúc robot.

Biên lợi nhuận linh kiện cao hơn đáng kể so với phần cứng robot

Một yếu tố quan trọng khác giải thích vì sao các nhà cung cấp linh kiện có thể kiếm tiền tốt hơn chính là sự khác biệt về biên lợi nhuận.

Theo dữ liệu ngành được đề cập trong báo cáo, biên lợi nhuận gộp của phần cứng robot chủ yếu chỉ ở mức khoảng 10%.

Ngược lại, biên lợi nhuận gộp của một số nhà sản xuất linh kiện cốt lõi, chẳng hạn như doanh nghiệp sản xuất bộ giảm tốc, có thể duy trì quanh mức 35%.

Sự khác biệt này phản ánh vị thế kinh tế của từng mắt xích trong chuỗi cung ứng.

Đối với nhà sản xuất robot hoàn chỉnh, chi phí không chỉ bao gồm linh kiện mà còn có nghiên cứu và phát triển, thiết kế hệ thống, phần mềm điều khiển, tích hợp phần cứng, thử nghiệm, tiếp thị và xây dựng mạng lưới bán hàng.

Ngoài ra, để cạnh tranh trên thị trường, doanh nghiệp còn phải đầu tư mạnh vào phát triển sản phẩm và giảm giá bán. Những khoản chi phí này khiến lợi nhuận bị thu hẹp ngay cả khi doanh thu tăng trưởng nhanh.

Ngược lại, các nhà cung cấp linh kiện cốt lõi có thể tập trung vào một số công nghệ chuyên biệt như truyền động chính xác, động cơ và hệ thống điều khiển.

Đây là những bộ phận khó có thể thay thế trong cấu trúc robot. Khi các nhà sản xuất mở rộng sản lượng, nhu cầu đối với linh kiện cũng tăng theo, giúp các doanh nghiệp thượng nguồn có cơ hội cải thiện doanh thu mà không phải trực tiếp gánh toàn bộ chi phí thương mại hóa một sản phẩm robot hoàn chỉnh.

Ai sẽ là người hưởng lợi lớn nhất từ làn sóng robot hình người?

Diễn biến của ngành robot Trung Quốc trong năm 2026 cho thấy sự tăng trưởng của một thị trường công nghệ mới không đồng nghĩa với việc tất cả doanh nghiệp tham gia đều có thể đạt lợi nhuận.

Những nhà sản xuất robot hình người đang phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán: cải thiện công nghệ, tăng sản lượng, giảm giá thành, mở rộng thị trường và tìm kiếm các ứng dụng thương mại thực tế.

Trong khi đó, các nhà cung cấp linh kiện cốt lõi lại đang hưởng lợi từ nhu cầu tăng trưởng tương đối rõ ràng. Mỗi robot được sản xuất đều cần đến nhiều bộ phận truyền động, động cơ, hệ thống servo và mô-đun khớp nối. Vì vậy, sự gia tăng sản lượng robot có thể trực tiếp tạo thêm đơn hàng cho các doanh nghiệp thượng nguồn.

Tuy nhiên, lợi thế hiện tại không đồng nghĩa với việc các nhà cung cấp linh kiện sẽ luôn duy trì mức lợi nhuận cao. Khi công suất sản xuất được mở rộng, nguồn cung có thể tăng lên, cạnh tranh về giá có thể xuất hiện và các nhà sản xuất robot cũng có thể tìm cách tự phát triển linh kiện hoặc đa dạng hóa nhà cung cấp.

Dù vậy, trong giai đoạn đầu của quá trình thương mại hóa robot hình người, nhóm doanh nghiệp sở hữu công nghệ linh kiện chuyên biệt đang có vị thế đáng chú ý.

Thị trường robot hình người Trung Quốc đang bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô sản xuất ngày càng lớn, dòng vốn đầu tư mạnh và triển vọng ứng dụng rộng rãi. Tuy nhiên, sự phân hóa lợi nhuận trong chuỗi cung ứng cho thấy doanh nghiệp sở hữu sản phẩm cuối cùng chưa chắc là bên hưởng lợi nhiều nhất.

Trong ngắn hạn, các nhà cung cấp linh kiện cốt lõi đang có lợi thế nhờ nhu cầu tăng trưởng, công nghệ chuyên biệt và biên lợi nhuận cao hơn. Ngược lại, các nhà sản xuất robot vẫn phải đối mặt với áp lực đầu tư, giảm giá và cạnh tranh để giành thị phần.

Cuộc đua robot hình người vì thế không chỉ là cuộc cạnh tranh giữa những thương hiệu chế tạo robot, mà còn là cuộc cạnh tranh về công nghệ, năng lực sản xuất và quyền kiểm soát những linh kiện quan trọng nhất trong toàn bộ hệ sinh thái.

Nguồn tham khảo: Caiwen; Công ty Chứng khoán Guojin; Gaogong Consulting; số liệu báo cáo tài chính doanh nghiệp và dữ liệu từ Bộ Công nghiệp và Thông tin Trung Quốc.

Nghịch lý lợi nhuận của ngành robot Trung Quốc vì thế cho thấy một quy luật quen thuộc trong các chu kỳ công nghệ mới: những doanh nghiệp trực tiếp tạo ra sản phẩm cuối cùng có thể phải chi tiêu rất lớn để giành thị trường, trong khi những đơn vị cung cấp công cụ, thiết bị và linh kiện thiết yếu lại có cơ hội thu lợi nhuận sớm hơn.

Câu hỏi thường gặp về ngành robot hình người Trung Quốc

1. Vì sao các nhà sản xuất robot Trung Quốc vẫn thua lỗ dù doanh thu tăng mạnh?

Nguyên nhân chủ yếu là chi phí nghiên cứu và phát triển, đầu tư sản xuất, tiếp thị và cạnh tranh giá bán. Nhiều doanh nghiệp đang ưu tiên mở rộng thị phần và thương mại hóa sản phẩm thay vì tối đa hóa lợi nhuận trong ngắn hạn.

2. Những doanh nghiệp nào đang hưởng lợi từ sự phát triển của robot hình người?

Các nhà cung cấp linh kiện cốt lõi như Green Harmonic Drive Systems, Boke Technology, Mingzhi Electric và Leisai Intelligent đang ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực nhờ nhu cầu đối với bộ giảm tốc, động cơ và mô-đun khớp nối tăng lên.

3. Sản lượng robot hình người Trung Quốc năm 2026 dự kiến đạt bao nhiêu?

Theo số liệu được dẫn từ Bộ Công nghiệp và Thông tin Trung Quốc, sản lượng robot hình người đã vượt 40.000 chiếc trong nửa đầu năm 2026 và dự kiến vượt 100.000 chiếc trong cả năm.

4. Vì sao doanh nghiệp sản xuất linh kiện robot có biên lợi nhuận cao hơn?

Các nhà cung cấp linh kiện chuyên biệt sở hữu công nghệ và sản phẩm thiết yếu trong cấu trúc robot. Theo dữ liệu ngành được đề cập, biên lợi nhuận gộp của một số linh kiện cốt lõi như bộ giảm tốc có thể đạt khoảng 35%, trong khi phần cứng robot chủ yếu ở mức khoảng 10%.

5. Giá robot hình người có tiếp tục giảm trong năm 2027 không?

Theo dự báo của Gaogong Consulting, giá bán robot hình người tại Trung Quốc có thể tiếp tục giảm trong năm 2027 ở cả ba phân khúc cỡ nhỏ, trung bình và lớn. Xu hướng này xuất phát từ cạnh tranh thị phần và quá trình mở rộng sản xuất.

6. Unitree Robotics có phải là doanh nghiệp robot đã có lợi nhuận?

Theo báo cáo tài chính quý III năm 2026 được đề cập, Unitree Robotics đạt lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông 387 triệu nhân dân tệ trong ba quý đầu năm. Tuy nhiên, nếu loại trừ các khoản lãi và lỗ bất thường, lợi nhuận ròng vẫn giảm 18,78% so với cùng kỳ năm trước.