Scottish Mortgage bán toàn bộ cổ phần Tesla, giảm mạnh tỷ trọng đầu tư vào SpaceX sau khoản lợi nhuận khổng lồ

Scottish Mortgage chốt lời hai khoản đầu tư lớn gắn với Elon Musk

Scottish Mortgage Investment Trust, một trong những nhà đầu tư tổ chức từng đặt cược sớm vào các doanh nghiệp của tỷ phú Elon Musk, đang thực hiện những thay đổi đáng chú ý trong danh mục đầu tư. Quỹ này đã chính thức thoái toàn bộ số cổ phần còn lại tại Tesla sau hơn một thập kỷ nắm giữ, đồng thời giảm tỷ trọng đầu tư vào SpaceX, một trong những doanh nghiệp tư nhân có giá trị lớn nhất thế giới.

Theo báo cáo kết quả kinh doanh nửa năm được công bố hôm thứ Sáu, Scottish Mortgage cho biết tỷ trọng đầu tư vào SpaceX đã giảm xuống còn 11,1% tổng tài sản của quỹ tính đến thứ Tư, thấp hơn đáng kể so với mức 15% ghi nhận vào ngày 30/9.

Động thái này diễn ra sau giai đoạn SpaceX ghi nhận mức tăng trưởng giá trị mạnh mẽ nhờ hoạt động phóng tên lửa thương mại và sự mở rộng nhanh chóng của mạng lưới internet vệ tinh Starlink.

Trong khi đó, thương vụ bán toàn bộ cổ phần Tesla vào tháng 4 đã đánh dấu sự kết thúc của một khoản đầu tư kéo dài từ năm 2013. Scottish Mortgage cho biết khoản đầu tư này mang lại lợi nhuận gấp khoảng 13 lần số vốn ban đầu, qua đó trở thành một trong những thương vụ thành công đáng chú ý trong lịch sử hoạt động của quỹ.

SpaceX từng chiếm khoảng 25% danh mục đầu tư

Scottish Mortgage bắt đầu đầu tư vào SpaceX từ tháng 12/2018, thời điểm công ty hàng không vũ trụ của Elon Musk được định giá khoảng 31 tỷ USD.

Quỹ đầu tư do Baillie Gifford quản lý đã cam kết rót khoảng 200 triệu USD vào SpaceX trong giai đoạn kéo dài đến năm 2021. Đây là khoản đầu tư được thực hiện từ khá sớm, trước khi SpaceX đạt được vị thế nổi bật trên thị trường phóng tên lửa thương mại và dịch vụ internet vệ tinh toàn cầu.

Trong những năm tiếp theo, giá trị SpaceX tăng mạnh nhờ khả năng mở rộng hoạt động phóng tên lửa, phát triển hệ thống tên lửa tái sử dụng và triển khai mạng lưới Starlink.

Sự tăng trưởng này giúp khoản đầu tư ban đầu của Scottish Mortgage gia tăng giá trị đáng kể. Vào thời điểm đợt IPO đình đám diễn ra hồi tháng 6, SpaceX từng chiếm khoảng một phần tư tổng giá trị danh mục đầu tư của quỹ.

Tuy nhiên, sau khi các hạn chế liên quan đến thời gian khóa cổ phiếu sau IPO được dỡ bỏ theo từng giai đoạn, Scottish Mortgage bắt đầu bán bớt một phần cổ phần nhằm hiện thực hóa lợi nhuận.

Tính đến thời điểm báo cáo mới nhất, tỷ trọng SpaceX đã giảm còn 11,1% tổng tài sản. Mặc dù vậy, quỹ vẫn duy trì một khoản đầu tư đáng kể và khẳng định tiếp tục có niềm tin vào triển vọng dài hạn của doanh nghiệp này.

Scottish Mortgage nhấn mạnh rằng việc giảm tỷ trọng sau khi niêm yết, trong khi vẫn giữ lại một khoản đầu tư lớn, thể hiện sự cần thiết phải cân bằng giữa niềm tin vào doanh nghiệp và nguyên tắc quản trị danh mục đầu tư có kỷ luật.

Đây cũng là cách tiếp cận phổ biến của các quỹ đầu tư dài hạn khi một tài sản tăng giá quá nhanh và chiếm tỷ trọng lớn trong tổng danh mục. Thay vì tiếp tục đặt cược quá nhiều vào một doanh nghiệp, nhà quản lý quỹ có thể bán bớt cổ phần để bảo vệ thành quả đầu tư và giảm mức độ tập trung rủi ro.

SpaceX đóng góp đáng kể vào lợi nhuận của Scottish Mortgage

Việc đầu tư vào SpaceX đã trở thành một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy hiệu quả hoạt động của Scottish Mortgage trong nửa đầu năm tài chính.

Theo báo cáo, khoản đầu tư này đóng góp thêm khoảng 8 điểm phần trăm vào tổng lợi nhuận của quỹ trong giai đoạn được đề cập.

Giá trị tài sản ròng (NAV) của Scottish Mortgage ghi nhận tổng lợi nhuận 31,5% trong sáu tháng kết thúc ngày 30/9, vượt xa mức tăng trưởng 16% của chỉ số FTSE All-World trong cùng kỳ.

Đáng chú ý, giá cổ phiếu của chính Scottish Mortgage cũng tăng 33,8%, phản ánh sự cải thiện đáng kể trong định giá danh mục đầu tư và tâm lý của nhà đầu tư đối với quỹ.

Ngoài việc hiện thực hóa một phần lợi nhuận từ SpaceX, nguồn tiền thu được từ các giao dịch bán cổ phần còn giúp Scottish Mortgage thanh toán nợ và giảm tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu.

Điều này cho thấy hoạt động thoái vốn không đơn thuần xuất phát từ việc thay đổi quan điểm về triển vọng của SpaceX. Thay vào đó, quỹ đang tận dụng thời điểm thuận lợi để củng cố bảng cân đối tài chính, cải thiện khả năng thanh khoản và duy trì sự linh hoạt trong các quyết định đầu tư tiếp theo.

Tesla chính thức bị loại khỏi danh mục đầu tư sau 13 năm

Nếu việc giảm tỷ trọng SpaceX vẫn đi kèm với cam kết duy trì khoản đầu tư đáng kể, quyết định bán toàn bộ cổ phần Tesla lại thể hiện một bước chuyển rõ ràng hơn trong chiến lược của Scottish Mortgage.

Quỹ này bắt đầu đầu tư vào Tesla từ năm 2013, khi hãng xe điện của Elon Musk vẫn đang trong giai đoạn phát triển và chưa đạt được vị thế như hiện nay.

Trong bản cập nhật danh mục đầu tư hồi tháng 7, Scottish Mortgage cho biết tổng số vốn đã đầu tư vào Tesla vào khoảng 470 triệu USD. Sau khoảng 13 năm nắm giữ, quỹ đã thu về khoảng 6,2 tỷ USD lợi nhuận thực tế.

Tính chung, khoản đầu tư mang lại lợi nhuận gấp khoảng 13 lần vốn ban đầu.

Đây là kết quả đáng chú ý đối với một quỹ đầu tư theo đuổi chiến lược nắm giữ dài hạn các doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng cao.

Tuy nhiên, Scottish Mortgage cho rằng triển vọng tăng trưởng của Tesla đã được phản ánh phần lớn vào giá cổ phiếu hiện tại, đặc biệt trong những lĩnh vực mà công ty đang đặt nhiều kỳ vọng như tự động hóa và robot.

Theo quan điểm của quỹ, việc tiếp tục nắm giữ cổ phiếu Tesla không còn mang lại mức độ hấp dẫn tương xứng với những rủi ro và cơ hội đầu tư khác trên thị trường.

Bên cạnh vấn đề định giá, Scottish Mortgage cũng đề cập đến sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong hoạt động kinh doanh ô tô cốt lõi của Tesla.

Đặc biệt, Trung Quốc đang trở thành một trong những thị trường cạnh tranh khốc liệt nhất đối với các nhà sản xuất xe điện. Các doanh nghiệp nội địa liên tục mở rộng sản phẩm, cải thiện công nghệ và cạnh tranh về giá, tạo thêm áp lực đối với Tesla.

Trong bối cảnh đó, quyết định thoái toàn bộ vốn được xem là bước hiện thực hóa thành quả sau một chu kỳ đầu tư dài hạn, đồng thời giúp quỹ chuyển nguồn lực sang những cơ hội khác có tiềm năng hấp dẫn hơn.

Cổ phiếu Tesla và SpaceX chịu áp lực sau những biến động chính trị

Động thái điều chỉnh danh mục của Scottish Mortgage diễn ra trong bối cảnh cổ phiếu Tesla và SpaceX có những phiên giao dịch biến động mạnh.

Theo dữ liệu được đề cập trong báo cáo, cổ phiếu SpaceX và Tesla lần lượt giảm khoảng 9% và 11% trong phiên thứ Năm.

Đợt giảm giá khiến tổng giá trị vốn hóa thị trường của hai doanh nghiệp sụt giảm hơn 420 tỷ USD so với mức đóng cửa hôm thứ Ba.

Một trong những yếu tố khiến nhà đầu tư lo ngại là khả năng Elon Musk phải đối mặt với các cuộc điều tra mới của Quốc hội Mỹ sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Nếu những cuộc điều tra này được triển khai, các doanh nghiệp liên quan đến Elon Musk có thể phải đối mặt với mức độ giám sát và quản lý chặt chẽ hơn từ các cơ quan chức năng.

Đối với Tesla, những rủi ro liên quan đến chính sách, cạnh tranh và triển vọng kinh doanh có thể ảnh hưởng đến kỳ vọng tăng trưởng của nhà đầu tư.

Trong khi đó, SpaceX cũng hoạt động trong những lĩnh vực có liên quan mật thiết đến chính sách quốc phòng, an ninh quốc gia, hạ tầng viễn thông và các chương trình không gian của chính phủ Mỹ.

Do đó, bất kỳ thay đổi đáng kể nào trong môi trường chính trị và quy định pháp lý đều có thể tác động đến hoạt động kinh doanh cũng như định giá của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa những biến động ngắn hạn trên thị trường và quyết định đầu tư dài hạn của Scottish Mortgage. Việc quỹ bán cổ phần Tesla và giảm tỷ trọng SpaceX không đồng nghĩa với việc họ hoàn toàn mất niềm tin vào các doanh nghiệp của Elon Musk. Đây có thể là kết quả của quá trình đánh giá lại mức định giá, khả năng sinh lời và mức độ rủi ro của từng khoản đầu tư.

Các quỹ đầu tư Anh từng đặt cược sớm vào SpaceX

Scottish Mortgage không phải là quỹ đầu tư duy nhất tại Anh từng tham gia đầu tư sớm vào SpaceX.

Một số quỹ đầu tư tín thác của Anh, có mô hình hoạt động tương tự các quỹ đóng tại Mỹ, cũng từng nắm giữ cổ phần trong công ty hàng không vũ trụ của Elon Musk.

Trong số đó có Edinburgh Worldwide Investment Trust, một quỹ khác cũng do Baillie Gifford quản lý.

Quỹ này từng trở thành tâm điểm của một chiến dịch vận động gay gắt do Saba Capital của nhà đầu tư Boaz Weinstein khởi xướng trong năm 2025.

Khoản đầu tư vào SpaceX trở thành một trong những vấn đề gây tranh cãi chính trong cuộc đối đầu kéo dài giữa các bên.

Những tranh luận này phản ánh một vấn đề quan trọng đối với các quỹ đầu tư tín thác: làm thế nào để cân bằng giữa việc nắm giữ những tài sản tư nhân có tiềm năng tăng trưởng rất lớn và yêu cầu bảo đảm lợi ích cho cổ đông.

Các khoản đầu tư vào doanh nghiệp chưa niêm yết có thể tạo ra lợi nhuận vượt trội nếu công ty phát triển thành công. Tuy nhiên, chúng cũng đi kèm những thách thức về thanh khoản, định giá và khả năng hiện thực hóa lợi nhuận.

Trường hợp của Scottish Mortgage cho thấy ngay cả những quỹ có chiến lược đầu tư dài hạn cũng cần điều chỉnh tỷ trọng khi một khoản đầu tư đạt đến quy mô quá lớn hoặc giá trị tài sản đã tăng mạnh.

Việc Scottish Mortgage bán Tesla và giảm SpaceX nói lên điều gì?

Quyết định của Scottish Mortgage mang đến một số tín hiệu đáng chú ý đối với thị trường tài chính và các nhà đầu tư đang theo dõi hệ sinh thái doanh nghiệp của Elon Musk.

Thứ nhất, lợi nhuận lớn không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư phải tiếp tục nắm giữ cổ phiếu vô thời hạn. Sau 13 năm, Scottish Mortgage đã biến khoản đầu tư khoảng 470 triệu USD vào Tesla thành khoảng 6,2 tỷ USD lợi nhuận thực tế. Việc chốt lời cho thấy tầm quan trọng của kỷ luật đầu tư và khả năng đánh giá lại mức định giá doanh nghiệp.

Thứ hai, triển vọng dài hạn của SpaceX vẫn có thể hấp dẫn, nhưng tỷ trọng đầu tư cần được kiểm soát. Khi một doanh nghiệp chiếm tới khoảng 25% danh mục, mức độ phụ thuộc của quỹ vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp đó trở nên rất lớn. Việc giảm xuống 11,1% giúp hạn chế rủi ro tập trung mà vẫn duy trì khả năng hưởng lợi nếu SpaceX tiếp tục tăng trưởng.

Thứ ba, thị trường đang ngày càng quan tâm đến mối quan hệ giữa định giá doanh nghiệp công nghệ, rủi ro chính trị và khả năng tạo ra lợi nhuận thực tế. Những doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng cao vẫn có thể chịu áp lực khi kỳ vọng của nhà đầu tư thay đổi hoặc môi trường cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn.

Đối với các nhà đầu tư cá nhân, câu chuyện của Scottish Mortgage là một ví dụ đáng chú ý về sự khác biệt giữa niềm tin vào một doanh nghiệp và quyết định phân bổ vốn. Một công ty có thể vẫn sở hữu triển vọng dài hạn tích cực, nhưng điều đó không có nghĩa cổ phiếu của công ty luôn hấp dẫn ở mọi mức giá.

Trong đầu tư, khả năng lựa chọn thời điểm chốt lời, quản trị rủi ro và tái phân bổ nguồn vốn đôi khi quan trọng không kém việc tìm ra những doanh nghiệp tăng trưởng tốt ngay từ giai đoạn đầu.

Việc Scottish Mortgage thoái toàn bộ cổ phần Tesla sau 13 năm và giảm tỷ trọng đầu tư vào SpaceX là một diễn biến đáng chú ý trên thị trường tài chính quốc tế. Hai khoản đầu tư gắn với Elon Musk từng mang lại lợi nhuận rất lớn cho quỹ, nhưng chiến lược hiện tại cho thấy nhà quản lý đang ưu tiên hiện thực hóa thành quả, kiểm soát rủi ro và duy trì sự cân bằng trong danh mục.

Thương vụ Tesla với lợi nhuận gấp 13 lần vốn ban đầu là minh chứng cho hiệu quả của chiến lược đầu tư dài hạn. Trong khi đó, việc tiếp tục nắm giữ 11,1% tài sản tại SpaceX cho thấy Scottish Mortgage vẫn nhìn thấy tiềm năng tăng trưởng của doanh nghiệp này, nhưng không muốn để một khoản đầu tư đơn lẻ chi phối quá lớn đến toàn bộ danh mục.

Đối với thị trường, động thái này cũng đặt ra câu hỏi về mức định giá của những doanh nghiệp công nghệ có tốc độ tăng trưởng cao, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh, biến động chính trị và rủi ro pháp lý ngày càng được chú ý.

Nguồn tham khảo: Báo cáo kết quả kinh doanh nửa năm của Scottish Mortgage Investment Trust và các thông tin thị trường được đề cập trong bài viết gốc.

Câu hỏi thường gặp về thương vụ Scottish Mortgage bán cổ phần Tesla và SpaceX

1. Scottish Mortgage đã bán toàn bộ cổ phần Tesla khi nào?

Scottish Mortgage cho biết đã bán toàn bộ số cổ phần Tesla còn lại vào tháng 4, chính thức kết thúc khoản đầu tư bắt đầu từ năm 2013.

2. Quỹ Scottish Mortgage kiếm được bao nhiêu tiền từ khoản đầu tư Tesla?

Quỹ cho biết đã đầu tư khoảng 470 triệu USD vào Tesla và thu về khoảng 6,2 tỷ USD lợi nhuận thực tế sau khoảng 13 năm. Khoản đầu tư mang lại lợi nhuận gấp khoảng 13 lần vốn ban đầu.

3. Scottish Mortgage hiện còn nắm giữ bao nhiêu cổ phần SpaceX?

Theo báo cáo mới nhất, SpaceX chiếm 11,1% tổng tài sản của Scottish Mortgage tính đến thứ Tư, giảm từ mức 15% vào ngày 30/9.

4. Vì sao Scottish Mortgage giảm tỷ trọng đầu tư vào SpaceX?

Quỹ thực hiện điều chỉnh sau khi giá trị khoản đầu tư tăng mạnh và các hạn chế giao dịch cổ phần sau IPO được dỡ bỏ theo từng giai đoạn. Việc bán bớt giúp hiện thực hóa lợi nhuận, giảm rủi ro tập trung và cải thiện tình hình tài chính.

5. Scottish Mortgage có còn tin tưởng vào SpaceX không?

Có. Quỹ vẫn duy trì khoản đầu tư đáng kể vào SpaceX và cho biết việc giảm tỷ trọng là một phần trong chiến lược cân bằng giữa niềm tin dài hạn và quản trị danh mục đầu tư có kỷ luật.

6. Kết quả đầu tư của Scottish Mortgage trong sáu tháng gần nhất như thế nào?

Trong sáu tháng kết thúc ngày 30/9, giá trị tài sản ròng của quỹ ghi nhận tổng lợi nhuận 31,5%, cao hơn mức 16% của chỉ số FTSE All-World. Giá cổ phiếu Scottish Mortgage tăng 33,8% trong cùng giai đoạn.